نتانیاهو بزرگترین قمار سیاسی خود را باخت
نیویورک تایمز: توافق چارچوبی میان آمریکا و ایران که قرار است به جنگ چندماهه دو کشور پایان دهد، در اسرائیل با نگرانیهای گستردهای روبهرو شده است. بر اساس جزئیات اولیه منتشرشده، این توافق بسیاری از موضوعاتی را که دولت بنیامین نتانیاهو طی سالهای گذشته آنها را خط قرمز امنیتی خود معرفی کرده بود، پوشش نمیدهد. در نتیجه، جنگی که نتانیاهو آن را نقطه اوج راهبرد بلندمدت خود علیه ایران میدانست، اکنون ممکن است نه تنها دستاورد مورد انتظار را برای اسرائیل به همراه نداشته باشد، بلکه موقعیت سیاسی و راهبردی او را نیز تضعیف کند.
جهان صنعت نیوز – اعلام توافق چارچوبی میان آمریکا و ایران با هدف توقف درگیریها، بسیاری از محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل را غافلگیر کرده است. اگرچه متن کامل توافق هنوز منتشر نشده و بخشی از جزئیات آن به مذاکرات آتی موکول شده است، اما اطلاعات اولیه نشان میدهد برخی از مهمترین مطالبات اسرائیل در آن لحاظ نشدهاند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، توافق جدید هیچ محدودیتی برای برنامه موشکهای بالستیک ایران در نظر نگرفته و همچنین درباره حمایت مالی و نظامی تهران از گروههای همپیمان منطقهای خود از جمله حزبالله لبنان و حوثیهای یمن نیز سکوت کرده است. از نگاه منتقدان اسرائیلی، کاهش تحریمها و آزاد شدن منابع مالی ایران میتواند امکان تقویت این بازیگران منطقهای را فراهم کند.
اما مهمترین دغدغه اسرائیل همچنان برنامه هستهای ایران است. در حالی که این موضوع سالها مهمترین محور سیاست خارجی بنیامین نتانیاهو بوده، هنوز مشخص نیست سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران چه خواهد شد و آیا تهران اجازه خواهد داشت بخشی از فعالیتهای غنیسازی خود را ادامه دهد یا خیر.
نتانیاهو و راهبردی که به نتیجه نرسید
برای نخستوزیر اسرائیل، رویارویی مستقیم آمریکا و ایران همواره بخشی از یک راهبرد بلندمدت محسوب میشد؛ راهبردی که هدف آن اعمال حداکثر فشار بر جمهوری اسلامی و محدود کردن توان هستهای و منطقهای تهران بود. اما اکنون به نظر میرسد پایان جنگ در مسیری قرار گرفته که با انتظارات اولیه اسرائیل فاصله زیادی دارد. برخی از چهرههای سیاسی اسرائیل به صراحت توافق جدید را برای امنیت این کشور زیانبار توصیف کردهاند. منتقدان معتقدند توافق نه تنها تهدیدهای اصلی علیه اسرائیل را برطرف نمیکند، بلکه ممکن است در عمل فضای تنفس بیشتری برای ایران فراهم آورد.
این نگرانی زمانی تشدید میشود که هنوز بخش مهمی از مفاد توافق به مذاکرات آتی در طول آتشبس ۶۰ روزه موکول شده و نتیجه نهایی آن مشخص نیست.
تنش میان نتانیاهو و ترامپ
یکی از مهمترین ابعاد تحولات اخیر، تغییر در روابط میان بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ است. طی سالهای گذشته، اتحاد سیاسی میان این دو رهبر یکی از مهمترین سرمایههای راهبردی اسرائیل محسوب میشد، اما در هفتههای اخیر نشانههایی از فاصله گرفتن دو طرف مشاهده شده است.
ترامپ در حالی که از رهبر جدید ایران به عنوان فردی عملگرا یاد کرده، در مقابل بارها از نتانیاهو انتقاد کرده است. این انتقادها زمانی پررنگتر شد که اسرائیل همزمان با تلاش واشنگتن برای نهایی کردن توافق، اهدافی را در حومه بیروت هدف قرار داد.
این حمله پس از آن انجام شد که حزبالله در حملهای دو نظامی اسرائیلی را زخمی کرده بود. با این حال، زمانبندی عملیات باعث شد اسرائیل در معرض این اتهام قرار گیرد که قصد دارد روند توافق میان آمریکا و ایران را مختل کند.
بر اساس گزارشها، اسرائیل پیش از انجام حمله تنها دقایقی قبل از آغاز عملیات، آمریکا را در جریان قرار داده و هماهنگی گستردهای میان دو طرف وجود نداشته است.
اسرائیل در یک تله راهبردی
برخی تحلیلگران معتقدند نتانیاهو در موقعیتی قرار گرفته که هر دو گزینه پیش روی او هزینهزا بوده است. اگر اسرائیل به حمله حزبالله پاسخ نمیداد، با انتقادهای داخلی و اتهام ضعف در برابر دشمنان منطقهای مواجه میشد. اما پاسخ نظامی نیز خطر تنش با واشنگتن و برهم خوردن فضای مذاکرات را به همراه داشت. در نهایت، حمله به بیروت نه تنها مانع پیشرفت توافق نشد، بلکه به گفته برخی مقامات امنیتی اسرائیل، ایران نیز برنامه حملات تلافیجویانه خود را متوقف کرد تا فرصت لازم برای نهایی شدن توافق فراهم شود.
این موضوع باعث شده برخی ناظران نتیجه بگیرند که اسرائیل در جلوگیری از شکلگیری توافق موفق نبوده و در عین حال بخشی از نفوذ خود بر روند تصمیمگیری آمریکا را نیز از دست داده است.
بازگشت به نقطه آغاز؟
در میان تحلیلگران اسرائیلی، این نگرانی وجود دارد که توافق جدید حتی از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ نیز برای اسرائیل نامطلوبتر باشد. به باور آنان، جنگی که قرار بود موقعیت ایران را تضعیف کند، در نهایت به توافقی منجر شده که بسیاری از مسائل مورد اختلاف را حل نکرده است.
برخی کارشناسان معتقدند راهبرد چندین ساله نتانیاهو علیه ایران اکنون با چالش جدی مواجه شده است. او در سال ۲۰۱۵ با مخالفت آشکار با توافق هستهای دولت باراک اوباما تلاش کرد مسیر مذاکرات را تغییر دهد، اما اکنون نیز با توافقی روبهرو شده که نقش مستقیمی در شکلگیری آن نداشته است.
علاوه بر این، جنگ اخیر از نگاه برخی تحلیلگران نشان داده که ایران توانسته فشارهای نظامی را تحمل کند و برخلاف انتظارات، نظام سیاسی آن فرو نپاشیده است.
نگرانی از آینده امنیتی اسرائیل
یکی از پیامدهای مهم توافق جدید، افزایش نگرانیها درباره آینده بازدارندگی اسرائیل است. برخی تحلیلگران معتقدند اگر در آینده شواهدی از حرکت ایران به سمت تولید سلاح هستهای به دست آید، اسرائیل ممکن است ناچار شود بدون اتکا به حمایت مستقیم آمریکا اقدام کند.
از این منظر، توافق جدید نه تنها بسیاری از دغدغههای امنیتی اسرائیل را حل نکرده، بلکه این احساس را در میان بخشی از نخبگان سیاسی و امنیتی این کشور تقویت کرده است که تلآویو در آینده بیش از گذشته باید بر تواناییهای خود تکیه کند.
همزمان، مخالفان اسرائیل نیز میتوانند نتیجه جنگ را به گونهای تفسیر کنند که بقای خود را نوعی پیروزی تلقی کنند. از نگاه برخی تحلیلگران اسرائیلی، حماس، حزبالله و ایران هر سه میتوانند استدلال کنند که علیرغم فشارهای نظامی گسترده، همچنان تواناییهای خود را حفظ کردهاند و به حیات سیاسی و نظامی ادامه میدهند.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :