مالیات هوش مصنوعی؛ قیمت آیفون ۱۸ نجومی خواهد بود؟
افزایش قیمت محصولات اپل، از مکبوک پرو ۱۰ هزار دلاری تا گرانتر شدن مکها، آیپدها و حتی هومپاد مینی، نشانهای از انتقال هزینه رونق هوش مصنوعی به مصرفکنندگان عادی است. کمبود جهانی حافظه RAM و جهش شدید قیمت آن، زنجیره تأمین اپل را تحت فشار گذاشته و حتی شرکتی با قدرت چانهزنی عظیم اپل نیز نتوانسته از این موج هزینهای در امان بماند. با افزایش تقاضای شرکتهای هوش مصنوعی برای تراشهها و قطعات، اپل بخشی از سلطه سنتی خود بر تأمینکنندگان را از دست داده و تحلیلگران انتظار دارند قیمت محصولات این شرکت همچنان بالا بماند.
جهان صنعت نیوز – اکنون برای خرید پیشرفتهترین و کاملترین نسخه مکبوک پرو باید ۱۰ هزار دلار پرداخت؛ رقمی که فقط در یک هفته ۳ هزار دلار بیشتر شده است. این افزایش قیمت فقط محدود به گرانترین لپتاپ اپل نیست. اپل پنجشنبه گذشته قیمت بیشتر محصولات خود را افزایش داد. مکبوک نئو، ارزانترین لپتاپ این شرکت، چند ماه قبل با قیمت ۶۰۰ دلار عرضه شده بود، اما اکنون ۷۰۰ دلار قیمت دارد. مدل پایه تبلت اپل نیز ۳۰ درصد گرانتر شده است. آیفونها فعلاً با همان قیمت قبلی عرضه میشوند، اما همه مدلهای مک و آیپد افزایش قیمت داشتهاند. حتی هومپاد مینی، اسپیکر هوشمندی که شش سال پیش معرفی شد، ۳۰ دلار گرانتر شده است.
افزایش قیمت محصولات اپل در ظاهر تصمیمی تجاری است، اما در واقع ریشه در افزایش هزینه تولید دارد. قطعهای که بیش از همه گران شده، RAM است؛ قطعهای ضروری در تقریباً همه دستگاههای الکترونیکی. RAM همان چیزی است که امکان اجرای همزمان برنامهها و جابهجایی میان دهها تب باز را فراهم میکند. قیمت این قطعه در سال جاری چهار برابر شده است.
کمبود RAM چگونه به مصرفکننده رسید؟
عامل اصلی جهش قیمت RAM، رونق هوش مصنوعی است. مراکز دادهای که برای توسعه و اجرای مدلهای هوش مصنوعی ساخته میشوند، حجم عظیمی از تراشههای حافظه مصرف میکنند. در نتیجه، جهان با کمبود حافظه روبهرو شده و عرضه موجود دیگر پاسخگوی تقاضا نیست.
اپل در بیانیهای که همزمان با افزایش قیمتها منتشر شد، اعلام کرد گسترش سریع مراکز داده هوش مصنوعی این شرکت را ناچار به افزایش قیمت کرده است. این شرکت تأکید کرده که تاکنون چنین افزایش سریع و شدیدی را در قیمت یک قطعه ندیده بود.
اپل تنها شرکتی نیست که ناچار به افزایش قیمت شده است. تقریباً همه تولیدکنندگان لپتاپ تا این مرحله قیمتهای خود را بالا بردهاند. مایکروسافت در اکتبر قیمت Xbox را تا ۷۰ دلار افزایش داد و هفته گذشته نیز از افزایش ۱۰۰ دلاری دیگر خبر داد. آثار کمبود حافظه فقط به لپتاپ و کنسول بازی محدود نیست. گروهی از تشکلهای تجاری در نامهای به دولت ترامپ هشدار دادهاند که کمبود حافظه تولید و عرضه خودرو، تجهیزات پزشکی و سایر کالاهای صنعتی را نیز تهدید میکند.
به این ترتیب، مصرفکنندهای که شاید هیچ ارتباط مستقیمی با مراکز داده هوش مصنوعی ندارد، اکنون هزینه رقابت شرکتهای بزرگ فناوری برای خرید حافظه را پرداخت میکند. همین موضوع باعث شده افزایش قیمت محصولات اپل بهنوعی «مالیات هوش مصنوعی» بر دوش کاربران عادی تعبیر شود.
چرا حتی اپل نتوانست از این بحران فرار کند؟
اگر قرار بود یک شرکت بتواند از بحران کمبود قطعات عبور کند، آن شرکت احتمالاً اپل بود. اپل در صنعت الکترونیک مصرفی شرکتی بسیار بزرگ و قدرتمند است. این شرکت سالها به دلیل اندازه بازار، قدرت خرید و دقت بالا در کنترل زنجیره تأمین، توانسته بود قیمت قطعات را به نفع خود مدیریت کند.
تیم کوک، مدیرعامل اپل، سابقه طولانی در فشار بر تأمینکنندگان برای گرفتن قراردادهای بهتر دارد. اپل همچنین تلاش کرده تا حد امکان کنترل بیشتری بر فرایند تولید خود داشته باشد. تراشههای اختصاصی این شرکت نیز به گونهای طراحی شدهاند که دادهها را با سرعت بالاتری جابهجا کنند و بنابراین دستگاههای اپل بتوانند با حافظه کمتر، کارایی بیشتری ارائه دهند.
اما بحران فعلی نشان میدهد حتی قدرت سنتی اپل نیز محدودیت دارد. RAM یکی از گرانترین قطعاتی است که اپل خودش تولید نمیکند. تولیدکنندگان حافظه اکنون ترجیح میدهند تراشههای خود را به شرکتهای هوش مصنوعی بفروشند؛ شرکتهایی که برای ساخت مدلها و رباتهای قدرتمندتر حاضرند تقریباً هر قیمتی بپردازند.
مشکل اپل به حافظه محدود نمیشود. هر قطعهای که شرکتهای هوش مصنوعی به آن نیاز پیدا کنند، میتواند برای اپل به گلوگاه تبدیل شود. در سال ۲۰۱۳، مدیرعامل شرکت Taiwan Semiconductor، بزرگترین سازنده تراشه جهان، ۱۰ میلیارد دلار برای تولید پردازندههای اپل سرمایهگذاری کرد. اکنون شرکتهای هوش مصنوعی ارزشمندترین مشتریان این تولیدکننده هستند و گزارشها نشان میدهد اپل برای دریافت ظرفیت کافی خطوط تولید با چالش روبهرو است.
اپل همچنین با کمبود مادهای به نام T-glass روبهرو شده است؛ مادهای که تقریباً بهطور انحصاری توسط یک شرکت نساجی صدساله ژاپنی تولید میشود و شرکتهای هوش مصنوعی خرید آن را افزایش دادهاند. این موارد نشان میدهد زنجیره تأمین جهانی فناوری در حال تغییر است و اپل دیگر همیشه در موقعیت اولویت مطلق قرار ندارد.
اپل هنوز قدرتمند است، اما افزایش قیمت انتخابی سودمحور است
با وجود این فشارها، اپل همچنان در مقایسه با بسیاری از شرکتهای فناوری وضعیت بسیار بهتری دارد. شرکتهای کوچکتر حتی برای جلب توجه تولیدکنندگان حافظه نیز مشکل دارند. شرکت GoPro، سازنده دوربینهای ورزشی، ماه گذشته هشدار داد که ممکن است به دلیل کمبود حافظه از ادامه فعالیت بازبماند.
اپل از حاشیه سودی برخوردار است که بسیاری از شرکتهای فناوری مصرفی فقط میتوانند آرزوی آن را داشته باشند. این شرکت ذخایر نقدی عظیمی دارد و به گفته کوری کوهن، تاریخنگار رایانه، حتی اگر سالها هیچ محصولی نفروشد، همچنان میتواند دوام بیاورد. بنابراین افزایش قیمت برای اپل فقط نتیجه اجبار کامل نیست، بلکه تصمیمی برای حفظ حداکثری سود نیز هست.
به بیان دیگر، اپل میتوانست بخشی از افزایش هزینه قطعات را از محل حاشیه سود خود جذب کند، اما ترجیح داده تا حد امکان این هزینه را به مصرفکننده منتقل کند. این همان نقطهای است که افزایش قیمت مکبوک پرو و سایر محصولات اپل را از یک مسئله زنجیره تأمین به موضوعی درباره قدرت بازار و رفتار سودمحور شرکت تبدیل میکند.
اثر قفلشدگی در اکوسیستم اپل
افزایش قیمت محصولات اپل برای بسیاری از مصرفکنندگان بهراحتی قابل چشمپوشی نیست؛ زیرا محصولات این شرکت در زندگی روزمره کاربران حضور گسترده دارند. تحلیلگرانی که در گزارش به آنها اشاره شده، انتظار دارند قیمت آیفون نیز بهزودی افزایش یابد. آیفون ۱۸ که قرار است پاییز عرضه شود، ممکن است تا ۲۰۰ دلار گرانتر از مدل قبلی باشد.
این افزایش قیمت وقتی سنگینتر میشود که کاربر در اکوسیستم بسته اپل قرار داشته باشد. بسیاری از کاربران آیفون، آیپد نیز دارند و یکسوم مشتریان اپل هر سه محصول اصلی یعنی گوشی هوشمند، تبلت و لپتاپ را در اختیار دارند. خانوادههایی که با آیفون شروع میکنند، معمولاً برای فرزندان خود آیپد میخرند و در نهایت در فصل فروش دانشآموزی و دانشجویی اپل، مک نیز به این مجموعه اضافه میشود.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت یک محصول فقط یک خرید را گران نمیکند، بلکه هزینه ماندن در کل اکوسیستم اپل را بالا میبرد. برای مصرفکنندگانی که به نرمافزارها، خدمات و هماهنگی میان دستگاههای اپل عادت کردهاند، خروج از این اکوسیستم ساده نیست.
قیمتها شاید دیگر پایین نیایند
ممکن است قیمت حافظه در چند سال آینده و با راهاندازی کارخانههای جدید RAM کاهش یابد، اما تحلیلگران انتظار ندارند قیمت محصولات اپل به سطح قبلی بازگردد. وامسی موهان، تحلیلگر اپل در بانک آمریکا، میگوید قیمتها معمولاً مانند چرخدندهای یکطرفه عمل میکنند؛ وقتی بالا رفتند، به ندرت پایین میآیند. مصرفکنندگان نیز بهتدریج به پرداخت قیمتهای بالاتر عادت میکنند.
این نکته برای آینده بازار فناوری اهمیت دارد. اگرچه کمبود RAM ممکن است موقتی باشد، اما افزایش قیمت کالاهای نهایی میتواند ماندگار شود. شرکتها در دوره بحران هزینهها را بالا میبرند، اما پس از کاهش هزینهها، الزاماً قیمتها را کاهش نمیدهند.
در نهایت، افزایش قیمت مکبوک پرو تا ۱۰ هزار دلار فقط یک خبر درباره یک لپتاپ گران نیست. این اتفاق نشان میدهد رقابت شرکتهای هوش مصنوعی برای تصاحب حافظه، تراشه و سایر قطعات حیاتی چگونه به زندگی مصرفکنندگان عادی منتقل میشود. بسیاری از آمریکاییها همین حالا نگراناند که هوش مصنوعی شغلهایشان را از بین ببرد، منابع آب را مصرف کند و قبض برق را بالا ببرد. گرانتر شدن لپتاپ شاید بزرگترین نگرانی آنان نباشد، اما قطعاً به محبوبتر شدن آینده هوش مصنوعی کمک نخواهد کرد.
اخبار برگزیدهدانش و فناوریلینک کوتاه :