هوش مصنوعی هم معجزه نمیکند؛ عصر رشد سریع اقتصادی به پایان رسیده است؟
کریستوفر پیساریدس، اقتصاددان برنده نوبل، نسبت به خوشبینی گسترده درباره اثر هوش مصنوعی بر رشد اقتصادی هشدار داده است. او معتقد است هوش مصنوعی، برخلاف انتظار شرکتهای فناوری و برخی دولتها، بعید است اقتصادهای غربی را به دوران رشد سریع بهرهوری بازگرداند. به گفته او، بخش بزرگی از مشاغل در آمریکا و بریتانیا اساساً در معرض اثر مستقیم هوش مصنوعی نیستند و برای تحقق پیشبینیهای خوشبینانه، بخشهای درگیر با هوش مصنوعی باید جهش بهرهوری بسیار بزرگی را تجربه کنند؛ جهشی که فعلاً نشانهای از آن دیده نمیشود.
جهان صنعت نیوز – در سالهای اخیر، شرکتهای فناوری و بسیاری از دولتها امید زیادی به هوش مصنوعی بستهاند. تصور رایج این است که این فناوری میتواند اقتصادهای غربی را از دوره رشد ضعیف بهرهوری خارج کند و موج تازهای از رشد اقتصادی را رقم بزند. این امید در شرایطی شکل گرفته که بسیاری از اقتصادهای غربی، بهویژه در اروپا، طی دهههای اخیر با کاهش محسوس رشد بهرهوری روبهرو بودهاند. رشد ضعیف بهرهوری، تصمیمگیری سیاستگذاران را دشوارتر کرده و در کنار افزایش محدود دستمزدهای واقعی، فضای سیاسی را نیز ملتهبتر ساخته است.
با این حال، کریستوفر پیساریدس، اقتصاددان برنده جایزه نوبل، نسبت به این خوشبینی تردید جدی دارد. او که تخصص اصلیاش بررسی اثر اتوماسیون بر بازار کار است، میگوید شواهد فعلی نشان نمیدهد هوش مصنوعی بتواند اقتصادهای غربی را به دوره رشد سریع بهرهوری بازگرداند.
بخش بزرگی از مشاغل از هوش مصنوعی اثر نمیپذیرند
نقطه اصلی استدلال پیساریدس این است که همه مشاغل در معرض اثر مستقیم هوش مصنوعی قرار ندارند. به گفته او، در آمریکا و بریتانیا ممکن است تا ۴۰ درصد مشاغل تا حد زیادی تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار نگیرند. او از حوزههایی مانند پرستاری و خدمات مهمانداری بهعنوان نمونههایی یاد میکند که ظرفیت محدودی برای افزایش بهرهوری از مسیر هوش مصنوعی دارند.
این نکته برای ارزیابی اثر کلان هوش مصنوعی اهمیت زیادی دارد. اگر بخش بزرگی از بازار کار اساساً از این فناوری بهرهوری قابل توجهی کسب نکند، اثر نهایی آن بر رشد اقتصادی کل اقتصاد محدود خواهد بود؛ حتی اگر برخی بخشها از آن سود ببرند.
پیساریدس در گفتوگو با بلومبرگ تأکید کرده است که تاکنون نشانه روشنی از جهش بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی مشاهده نمیشود. او برخلاف چهرههایی مانند مدیرعامل انویدیا و سم آلتمن، که پیامدهای هوش مصنوعی برای مشاغل و اقتصاد را بسیار گسترده ارزیابی کردهاند، محتاطانهتر سخن میگوید. به باور او، هرچند هوش مصنوعی احتمالاً مزایایی برای بهرهوری خواهد داشت، اما بعید است جهشی مشابه رونق رایانهای دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ ایجاد کند.
پیساریدس میگوید با توجه به آنچه امروز میدانیم و آنچه در عمل مشاهده میشود، رشد بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی احتمالاً به سطح آن دوره نخواهد رسید. او البته بر وجود نااطمینانی درباره آینده این فناوری نیز تأکید میکند.
خوشبینیها به رشد سریع، نیازمند جهشهای بسیار بزرگ است
پیساریدس در سخنرانی خود در کنفرانس انجمن سلطنتی اقتصاد در نیوکاسل نیز همین دیدگاه را مطرح کرده است. به گفته او، برای اینکه پیشبینیهای خوشبینانه درباره رشد اقتصادی محقق شود، بخشهایی که بیشترین مواجهه را با هوش مصنوعی دارند، مانند بخش مالی، باید افزایش بهرهوری بسیار بزرگی را تجربه کنند. اما از نگاه او، چنین فرضی چندان عملی نیست. به همین دلیل، او معتقد است صحبت از رشد بسیار بالای بهرهوری در شرایط فعلی واقعبینانه نیست.
پیساریدس حتی فراتر میرود و میگوید شاید باید پذیرفت که دوران رشد سریع بهرهوری، صرفنظر از اینکه چه سیاستی اجرا شود، به پایان رسیده است.
اختلاف نگاه میان اقتصاددانان و سیاستگذاران
دیدگاه پیساریدس در برابر نگاه خوشبینانه برخی سیاستگذاران قرار میگیرد. برای نمونه، اندرو بیلی، رئیس بانک مرکزی انگلیس، هوش مصنوعی را فناوریای میداند که میتواند برای رشد اقتصادی اثرگذار و حتی تعیینکننده باشد. او البته هشدار داده است که اثر هوش مصنوعی بر آمارهای رشد اقتصادی زمانبر خواهد بود، اما همچنان این احتمال را مطرح کرده که این فناوری بتواند به کمک اقتصاد بیاید. در نتیجه، بحث اصلی اکنون میان دو نگاه شکل گرفته است. یک نگاه هوش مصنوعی را موتور احتمالی موج تازه رشد میداند و نگاه دیگر، مانند دیدگاه پیساریدس، معتقد است ظرفیت واقعی این فناوری برای تغییر مسیر بهرهوری کل اقتصاد بیش از حد بزرگنمایی شده است.
بر اساس دیدگاه پیساریدس، هوش مصنوعی بدون تردید میتواند در برخی بخشها مزایای بهرهوری ایجاد کند، اما تبدیل آن به موتور رشد سریع اقتصادهای غربی با موانع جدی روبهروست. مهمترین مانع این است که بخش بزرگی از مشاغل در معرض اثر مستقیم این فناوری نیستند. افزون بر آن، هنوز نشانهای از جهش بهرهوری در سطح کلان دیده نمیشود و برای تحقق پیشبینیهای خوشبینانه، بخشهای محدودتر و بیشتر در معرض هوش مصنوعی باید رشد بهرهوری بسیار بزرگی را رقم بزنند.
اخبار برگزیدهاقتصاد کلان
لینک کوتاه :