ماجرای «توافق قریبالوقوع تنگه هرمز» چیست؟ / تنگه هرمز بازگشایی میشود اگر …
طی دو روز گذشته مقامهای آمریکایی به صورت مرتب در مورد توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز سخن میگویند و در برابر مقامهای ایرانی تصریح میکنند که در حال حاضر هیچ مذاکرهای با آمریکا وجود ندارد. واقعیت ماجرا چیست؟
جهان صنعت نیوز، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران از روز یکشنبه خبر دادهبود که مذاکرات با عمان برای تعیین مسیر جدید تردد کشتیها در تنگه هرمز، در آستانه نهایی شدن است. در عین حال سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در گفتوگوهای یکشنبه شب و دوشنبه خود با خبرنگاران تاکید کرد که نهایی شدن توافق با عمان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست.
با این حال بعد از ظهر امروز مقامهای آمریکایی مرتبا از توافق قریبالوقوعی برای بازگشایی تنگه هرمز سخن میگویند. وزیر خزانهداری آمریکا امروز یا فردا را به زمان رسیدن به این توافق عنوان میکند، وزیر خارجه این کشور تاکید میکند که توافق در آستانه نهایی شدن است و دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با انتشار خبری در حساب کاربری خود از «توافق و آغاز مذاکرات غیرهستهای سازی» خبر میدهد.
در برابر روز گذشته (دوشنبه ۱۲ مرداد) اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرد و تاکید کرد که وزیر امور خارجه برای زیارت اربعین در عراق به سر میبرد و هیچ یک از دیپلماتهای ایرانی نیز قرار نیست میزبان یا مهمان کشوری برای مذاکرات باشند.
در این میان سردرگمی در مورد واقعیت ماجرای مذاکرات بازگشایی تنگه هرمز بیش از پیش افزایش یافتهاست. سوال این است که اگر مذاکرهای وجود ندارد پس چرا آمریکاییها با این جدیت از توافق سخن میگویند؟
ماجرای توافق تنگه هرمز چیست؟
موضوع گفتوگوهای ایران و عمان برای تعیین مسیر جدید در تنگه هرمز، مساله پنهان یا محرمانهای نیست. مقامهای جمهوری اسلامی از حدود سه هفته پیش علنا از مذاکره میان تهران و مسقط برای تعیین ترتیبات جدید برای تردد کشتیها در تنگه هرمز خبر دادهاند.
این مذاکرات در طول روزهای گذشته نیز به صورت فشرده ادامه داشتهاست. کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه هفته گذشته در گفتوگویی تفصیلی با برنامه به وقت ایران در شبکه خبر، جزئیات دقیقی از موضوع این گفتوگوها ارائه داد.
غریبآبادی در این گفتوگو توضیح داد که ایران مسیر جدیدی را برای عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز به طرف عمانی پیشنهاد دادهاست. بنا به گفته معاون وزیر امور خارجه «حتی اگر بخشی از مسیر ورود یا خروج کشتیها در محدودهای غیر از آبهای تحت حاکمیت ایران قرار داشته باشد، جمهوری اسلامی ایران همچنان نسبت به اعمال حاکمیت و کنترلهای امنیتی خود در این منطقه حساس است.» وی افزود: «باید توجه داشت که پیش از جنگ نیز تمام تنگه هرمز در محدوده آبهای ایران قرار نداشت، اما شرایط و تجربیات ایجادشده موجب شد جمهوری اسلامی ایران برای تأمین امنیت ملی خود تصمیمات لازم را اتخاذ کند.»
بر اساس گزارشها مسیر جدید موضوع گفتوگو میان ایران و عمان، مسیر مجزا از مسیرهای تعیین شده قبلی (قبل از جنگ) و همچنین متفاوت از مسیر اعلامی ایران در دوران جنگ و مسیر ایجاد شده توسط آمریکا در جنوب تنگه هرمز خواهد بود.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه در این مورد توضیح داد: «در این مدت، مذاکرات حول این محور بوده است که مسیر جنوبی، یعنی مسیری که از آبهای عمان عبور میکند، و مسیر شمالی که از آبهای سرزمینی ایران میگذرد، به یک مسیر بینابین تبدیل شود؛ مسیری که تأمینکننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد. بنابراین، اکنون درباره یک کریدور صحبت میکنیم که مسیر رفت و برگشت خواهد داشت، نه دو یا سه مسیر مجزا. این مسیر میانه بهصورت موقت قرار است مورد استفاده قرار گیرد تا زمانی که درباره مسیر ثابت، بهعنوان جایگزین آنچه در ادبیات کشتیرانی بینالمللی به عنوان «TSS» شناخته میشود، تصمیمگیری شود.»
این اظهارات در شرایطی بیان میشود که سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه در جلسه هیئت دولت اعلام کردهبود: «مذاکرات در مسیر نهایی شدن قرار دارد و مراحل پایانی خود را طی میکند.»
یک مقام آگاه با اشاره به وارد شدن مذاکرات ایران و عمان به مرحله جدید در روزهای اخیر به پرس تیوی گفتهاست: «اکنون بیش از ۲ هفته است که مذاکرات با طرف عمانی وارد فاز تازهای شده و اگر کارشکنی آمریکا و برخی دیگر متوقف شود، تفاهم دوجانبهٔ ایران-عمان در دسترس است.»
به گفته اسماعیل بقائی، نهایی شدن توافق با عمان شرط لازم بازگشایی تنگه هرمز است، اما شرط کافی نیست.
آیا تنگه هرمز باز میشود؟
بازگشایی تنگه هرمز پس از اعلام احتمالی توافق ایران و عمان در مورد مسیر جدید تردد کشتیها در تنگه هرمز، کاملا بستگی به شرط اصلی ایران دارد: بازگشت آمریکا به تعهدات تفاهمنامه ۲۸ خرداد اسلامآباد.
برای اینکه تهران با بازگشایی تنگه هرمز با ترتیبات توافق شده با عمان موافقت کند، لازم است که آمریکا تمام تعهدات خود را در تفاهمنامه اسلامآباد مجددا اجرایی کند. تعهداتی که شامل پایان قاطع جنگ در تمامی جبههها، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، صدور معافیت صادرات نفت و فرآوردههای نفتی ایران و پایان محاصره دریایی میشود.
در حالی که انتظار میرود اگر رویداد غیرمنتظرهای رخ ندهد، ایران و عمان در ساعات آینده بیانیه توافق در مورد تنگه هرمز را منتشر کنند، بقیه مسیر برای بازگشایی تنگه هرمز کاملا به تصمیم آمریکا بستگی دارد.
اظهارنظرهای مقامهای آمریکایی مبنی بر توافق بازگشایی تنگه هرمز، ممکن است سیگنالی مبنی بر آمادگی واشنگتن برای بازگشت به تعهدات تفاهمنامه اسلامآباد باشد. اما باید منتظر بود و تحولات ساعات آینده را به دقت رصد کرد.
انتظار میرود اگر آمریکا اراده کافی برای پایان درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز باشد در ساعات آینده شاهد تحولات به این ترتیب باشیم:
اعلام توافق ایران و عمان برای ایجاد مسیر جدید در تنگه هرمز
اعلام پایان محاصره دریایی توسط آمریکا و بازگشت به آتشبس
صدور مجدد اسقاطیه (معافیت) تحریمهای فروش نفت و فرآوردههای نفتی ایران توسط وزارت خزانهداری آمریکا
از سرگیری رایزنیها برای آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در قطر و سایر نقاط جهان
همه این تحولات میتواند به اعلام تاریخ شروع مذاکرات ۶۰ روزه میان ایران و آمریکا ختم شود
منبع: خبرآنلاین
سیاسیلینک کوتاه :