جنگ ایران و آمریکا تمام نخواهد شد؛  ترامپ چگونه جنگ ایران را طولانی کرد؟

جهان صنعت نیوز – جنگ ایران پس از بیش از پنج ماه همچنان ادامه دارد و به بن‌بستی تبدیل شده که هیچ‌یک از دو طرف نتوانسته‌اند آن را به نتیجه‌ای پایدار برسانند. روزنامه «واشنگتن پست» بخش مهمی از این وضعیت را به رویکرد متناقض دونالد ترامپ نسبت می‌دهد؛ رئیس‌جمهوری که بارها میان تمایل به توافق و تهدید به حملات گسترده جابه‌جا شده است.

ترامپ از زمان آغاز جنگ دست‌کم هفت بار از حملات سنگین علیه ایران سخن گفته و سپس اعلام کرده که برای مذاکره فرصت دیگری می‌دهد. تازه‌ترین نمونه، هفته گذشته بود که از آمادگی آمریکا برای حملاتی با شدتی بی‌سابقه سخن گفت اما هم‌زمان اعلام کرد حمله را متوقف می‌کند، چون چارچوب یک توافق شکل گرفته است.

این توافق ظاهراً به طرح ایران و عمان برای بازگشایی تنگه هرمز مربوط بود؛ ترتیبی که براساس آن، کشتی‌های ورودی از آب‌های ایران و کشتی‌های خروجی از آب‌های عمان عبور می‌کردند. با این حال، مطرح شدن شروط تازه از سوی ایران، روند مذاکرات را دوباره پیچیده کرد.

 هرمز؛ محور اصلی اختلاف

ایران در مقابل بازگشایی کامل تنگه، خواهان لغو تحریم‌های اقتصادی، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پایان محاصره دریایی شده است. این مطالبات تا حدی شبیه مفاد تفاهم‌نامه میان دو کشور است. اما مشکل اصلی همچنان حل نشده است؛ اینکه آیا ایران حق خواهد داشت کنترل بلندمدتی بر تنگه هرمز داشته باشد و از کشتی‌ها هزینه دریافت کند یا نه.

تفاهم قبلی نیز دقیقاً بر سر همین مسئله فروپاشید. ایران برداشت می‌کرد که همه کشتی‌ها باید از مسیرها و نقاط کنترل مورد نظر تهران عبور کنند، در حالی که آمریکا معتقد بود کشتی‌ها می‌توانند از آب‌های عمان عبور کنند. در ادامه ایران به کشتی‌هایی که از مسیر عمان استفاده می‌کردند حمله کرد و جنگ دوباره شدت گرفت.

به این ترتیب، حتی اگر توافق تازه‌ای تعداد کشتی‌های عبوری را افزایش دهد، الزاماً به صلح پایدار منجر نخواهد شد؛ به‌ویژه آنکه مسئله برنامه هسته‌ای ایران نیز همچنان حل‌نشده باقی می‌ماند.

 شکاف در تهران، سردرگمی در واشنگتن

از نگاه واشنگتن پست، یکی از مشکلات اصلی این جنگ آن است که هر دو طرف با نوعی دوگانگی در رهبری و اهداف مواجه‌اند.

در ایران، جریان‌های سخت‌گیر از ادامه جنگ حمایت می‌کنند، در حالی که چهره‌های عمل‌گراتر بر ضرورت پایان محاصره و تحریم‌ها برای احیای اقتصاد تأکید دارند. پیش‌تر رهبر ایران نقش داور نهایی میان این جریان‌ها را ایفا می‌کرد، اما پس از شهادت رهبر و جانشینی آیت الله مجتبی خامنه‌ای، تصمیم‌گیری دشوارتر شده است.

در آمریکا، بر خلاف ایران، ترامپ اختیار گسترده‌ای بر سیاست خارجی دارد اما مشکل از خود او ناشی می‌شود. تغییر مداوم موضع میان جنگ و توافق باعث شده هم ابزار نظامی و هم دیپلماسی او تضعیف شوند.

واشنگتن پست معتقد است ایران دیگر از تهدیدهای ترامپ به اندازه گذشته هراس ندارد، زیرا بسیاری از آنها اجرا نشده‌اند. برای نمونه، ترامپ در ماه ژوئیه تهدید کرده بود در برابر هر حمله ایران به یک کشتی تجاری، یک پل یا نیروگاه در ایران را هدف قرار خواهد داد، اما پس از چند حمله به کشتی‌ها، آمریکا واکنش وعده‌داده‌شده را انجام نداد.

 تهدیدهای بی‌اثر، مذاکرات بی‌اعتماد

همین وضعیت بر مذاکرات نیز اثر گذاشته است. ایران نه‌تنها کمتر از تهدیدهای نظامی آمریکا می‌ترسد، بلکه به پایداری توافق با ترامپ نیز اعتماد ندارد. واشنگتن پست برای توضیح این مسئله به توافق هسته‌ای آمریکا با عربستان اشاره می‌کند که دولت ترامپ ابتدا آن را اعلام کرد اما رئیس‌جمهور یک روز بعد شروط تازه‌ای به آن افزود؛ شروطی که طرف سعودی از قبل با آنها موافقت نکرده بود.

به اعتقاد واشنگتن پست، ترامپ در مواجهه با ایران نیز رفتاری مشابه دارد. هر بار که به سمت توافق حرکت می‌کند، فشار جریان‌های تندرو داخلی موجب عقب‌نشینی او می‌شود. این رفتار باعث شده تهران همزمان دو برداشت داشته باشد: تهدیدهای آمریکا لزوماً عملی نمی‌شوند و توافق‌های ترامپ نیز ممکن است پایدار نباشند.

دو مسیر ممکن؛ یک مسیر محکوم به شکست

واشنگتن پست معتقد است آمریکا در عمل دو راهبرد قابل دفاع در اختیار دارد.

مسیر نخست، حرکت به سمت مصالحه و تکمیل چارچوب تفاهم قبلی است. چنین توافقی احتمالاً مستلزم پذیرش میزانی از کنترل ایران بر هرمز خواهد بود؛ امتیازی که برای واشنگتن ناخوشایند است، اما می‌تواند به کاهش جنگ و بازگشت جریان کشتیرانی منجر شود. از نگاه واشنگتن پست، این گزینه در شرایط فعلی واقع‌بینانه‌تر است، زیرا ترامپ حمایت سیاسی کافی برای تشدید جنگ ندارد. نظرسنجی مورد اشاره در مقاله نشان می‌دهد فقط ۲۸ درصد آمریکایی‌ها از نحوه مدیریت جنگ ایران رضایت دارند. آمریکا نیز تاکنون ۱۸ نیروی نظامی خود را از دست داده و وزارت دفاع با کمبود جدی برخی موشک‌ها مواجه شده است.

مسیر دوم، ادامه محاصره اقتصادی و دریایی ایران با هدف تشدید فشار بر اقتصاد این کشور است. واشنگتن پست معتقد است این راهبرد می‌تواند از بمباران بیشتر مؤثرتر باشد، اما هزینه خود را دارد؛ از جمله افزایش قیمت نفت و تورم که دولت آمریکا باید بتواند افکار عمومی را برای تحمل آن متقاعد کند.

خطر تبدیل جنگ ایران به یک جنگ همیشگی

از نگاه واشنگتن پست، بدترین گزینه همان راهی است که ترامپ تاکنون دنبال کرده است: رفت‌وبرگشت مداوم میان این دو رویکرد.

اگر آمریکا بخواهد از مسیر فشار نظامی پیش برود، باید به آن راهبرد پایبند بماند. اگر هدف توافق است، باید مذاکره را با ثبات دنبال کند. تغییر پی‌درپی موضع، هم قدرت تهدید را از بین می‌برد و هم مذاکره را بی‌اعتبار می‌کند. نتیجه پنج ماه گذشته نیز همین بوده است. نه ایران وادار به پذیرش شرایط آمریکا شده، نه توافقی پایدار شکل گرفته و نه جنگ پایان یافته است.

از نگاه واشنگتن پست ، مسئله اصلی دیگر انتخاب میان جنگ یا مذاکره نیست؛ مسئله این است که آمریکا نمی‌تواند هم‌زمان با تهدیدهای بی‌سرانجام و مذاکرات ناپایدار هر دو مسیر را دنبال کند. چنین الگویی نه «هنر معامله»، بلکه فرمولی برای ادامه یک جنگ طولانی و بی‌نتیجه است.

اخبار برگزیدهسیاسی