اینترنت مُرده است؟ | وقتی هوش مصنوعی جای ما حرف میزند
نگرانی از «مردهشدن اینترنت» با گسترش چتباتها دوباره به جریان اصلی بحثهای عمومی برگشته است. مسئله دیگر صرفاً جعلیبودن لایک، بازدید یا محتوای آنلاین نیست؛ بلکه این پرسش مطرح شده که آیا خود ارتباطات روزمره میان انسانها نیز بهتدریج به واسطه مدلهای هوش مصنوعی انجام خواهد شد. گزارش آتلانتیک نشان میدهد استفاده از هوش مصنوعی در پیامهای کاری برای برخی کاربران عادی و قابل قبول شده، اما ورود آن به روابط شخصی، دوستیها، قرارهای عاشقانه و حتی عذرخواهیها میتواند حس فریب و خیانت ایجاد کند.
جهان صنعت نیوز– پنج سال پیش، نظریهای در گوشههای عجیبتر اینترنت رواج یافت که میگفت بخش بزرگی از فضای آنلاین عملاً مرده است؛ یعنی انسانهای واقعی دیگر نقش اصلی را در تولید محتوا و تعاملات ندارند و رباتها، حسابهای خودکار و سامانههای مصنوعی جای آنها را گرفتهاند. طرفداران این نظریه مدعی بودند این روند از حدود ۲۰۱۶ و همزمان با توسعه شبکه عصبی گوگل برای ترجمه ماشینی آغاز شده و بهتدریج بخش بزرگی از پیامها، تصاویر و فعالیتهای آنلاین را تسخیر کرده است.
این ادعا در آن زمان واقعیت نداشت، اما بر یک پدیده واقعی سوار شده بود. حتی در ۲۰۲۱ نیز شبکههای اجتماعی مملو از بازدید جعلی، لایک جعلی، ترافیک مصنوعی و تعاملات ساختگی بودند. در آن مقطع، تصور اینکه اتوماسیون روزی بخش بزرگی از اینترنت و حتی روابط انسانی را دربر بگیرد، بیشتر شبیه بدبینی یا خیالپردازی به نظر میرسید. اکنون همان نگرانی دوباره بازگشته، اما این بار در شرایطی که هوش مصنوعی واقعاً به ابزار روزمره میلیونها نفر تبدیل شده است.
وقتی چتبات وارد پیامهای شخصی میشود
براساس گزارشی که آتلانتیک به آن استناد میکند، در خرداد امسال نزدیک به یکچهارم بزرگسالان آمریکایی هر روز از چتباتها استفاده میکردند. دو ماه بعد نیز OpenAI ادغام رسمی ChatGPT با iMessage را اعلام کرد. متن تولیدشده با چتبات پیش از این هم در محتوای وبسایتها، ایمیلهای کاری و نامههای درخواست شغل رایج شده بود، اما ورود مستقیم آن به پیامهای خصوصی میان دوستان، اعضای خانواده و شرکای عاطفی، مسئله را وارد مرحله تازهای میکند.
نسخه ادغامشده ChatGPT با iMessage روی دسکتاپ کار میکند و بدون بازبینی و تأیید کاربر پیامی ارسال نمیکند. ابزار مشابهی نیز مدتهاست برای Claude وجود دارد و بسیاری از برنامههای پیامرسان نیز پاسخهای پیشنهادی مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه میکنند. به این معنا، ابزار جدید بیش از آنکه یک رفتار کاملاً تازه ایجاد کند، فرآیندی را رسمی کرده که کاربران پیش از این با کپیکردن متن میان برنامهها یا ساخت ابزارهای شخصی انجام میدادند.
حساسیت اصلی زمانی بیشتر میشود که هوش مصنوعی وارد ارتباطات شخصی شود. در انجمنهای Reddit کاربران هر روز درباره واقعی یا مصنوعیبودن آگهی مسکن، پروفایلهای قرار عاشقانه، ویدئوهای حیوانات و بهویژه پیامهای شخصی سؤال میکنند. پرسشهایی مانند «آیا این عذرخواهی را ChatGPT نوشته؟» یا «آیا مادرم صبح روز طلاقم برای نوشتن پیام حمایتی از ChatGPT استفاده کرده؟» نشان میدهد مسئله فقط فناوری نیست؛ بلکه به اعتماد و اصالت در رابطه مربوط میشود.
آیا هنوز میتوان متن هوش مصنوعی را تشخیص داد؟
پژوهشی از دانشگاه واشنگتن و دانشگاه ایالتی آریزونا دو انجمن Reddit یعنی r/RealOrAI و r/isthisAI را بررسی کرده تا مشخص کند کاربران چگونه محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی را تشخیص میدهند. رایجترین روش، ارزیابی معقولبودن تصویر یا ویدئو بود؛ مثلاً اینکه آیا رفتار نشاندادهشده با توانایی واقعی یک کودک یا حیوان سازگار است یا نه.
در مورد متن، کاربران به برخی نشانههای سبکی توجه میکنند؛ از جمله عبارتهای پرزرقوبرق اما بیمعنا، تکرار بیش از حد برخی واژهها، ساختارهای جملهای خاص و نشانهگذاریهایی مانند خط تیره بلند. پژوهشگران اما هشدار میدهند این الگوهای ذهنی عمر طولانی نخواهند داشت. مدلهای زبانی تغییر میکنند و ممکن است همان ویژگیهایی را که امروز باعث شناسایی متن ماشینی میشوند، کنار بگذارند.
بازگشت نظریه اینترنت مرده
اهمیت این روند فقط در دشوارترشدن تشخیص متن مصنوعی نیست. نگرانی امروز درباره ورود هوش مصنوعی به روابط روزمره نیز ممکن است موقتی باشد. همانطور که برخی فناوریها پس از مدتی عادی شدهاند، ممکن است استفاده از ChatGPT برای نوشتن پیام به دوست، شریک عاطفی یا عضو خانواده نیز در آینده از نظر اجتماعی پذیرفته شود.
در آن صورت، چیزی که امروز نشانه بیاحترامی، فریب یا فقدان اصالت تلقی میشود، شاید به بخشی عادی از ارتباطات تبدیل شود. اما سوی دیگر ماجرا این است که اگر واسطه ماشینی بخش بزرگی از پیامهای شخصی را بنویسد، مرز میان ارتباط انسانی و ارتباط شبیهسازیشده کمرنگتر خواهد شد.
به همین دلیل، نظریه «اینترنت مرده» دوباره جذاب شده است؛ نه به این دلیل که ادعای اولیه آن ناگهان درست از آب درآمده، بلکه چون شرایط واقعی بیش از گذشته به تصویری نزدیک شده که طرفداران آن از اینترنتی پر از ربات، محتوای مصنوعی و تعاملات غیرانسانی ترسیم میکردند. پرسش اصلی اکنون این است که آیا جامعه همچنان بر اصالت انسانی در ارتباطات تأکید خواهد کرد یا استفاده از واسطههای هوش مصنوعی آنقدر عادی میشود که این حساسیت نیز بهتدریج از بین برود.
اخبار برگزیدهدانش و فناوریلینک کوتاه :