سهم ناچیز شخصیتهای ایرانی از دنیای کودکان
مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با اشاره به غلبه شخصیتها و محصولات خارجی بر بازار فرهنگی کودکان و نوجوانان گفت: این شبکه با حضور بیش از ۱۵ انجمن و نمایندگی حدود دو هزار کسبوکار شکل گرفته است تا از طریق مطالبهگری، ایجاد زیرساختهای مشترک، تأمین مالی، توسعه بازار و صادرات، مسیر پیشرفت صنایع فرهنگی ایران را هموار کند.
جهان صنعت نیوز، نشست خبری «شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی» با حضور مدیرعامل و عضو این شبکه و جمعی از اعضای هیات مدیره آن برگزار شد. در این نشست، اهداف و برنامههای شبکه در زمینه توسعه زیستبوم صنایع فرهنگی، ایجاد چرخه پایدار تأمین مالی، گسترش دسترسی مردم به محصولات فرهنگی، بازارسازی داخلی و بینالمللی و تقویت شخصیتها و محتوای بومی تشریح شد.
در ابتدا سعید حسینی – مدیرعامل و عضو شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی – با اشاره به گستردگی مفهوم صنایع فرهنگی اظهار کرد: برخلاف تصور رایج، صنایع فرهنگی تنها به حوزههایی مانند نوشتافزار و اسباببازی محدود نمیشود، بلکه بیش از ۴۰ صنعت از جمله گردشگری، خدمات، انیمیشن، محصولات فیزیکی، پوشاک، بازی، نشر و محصولات جانبی را در بر میگیرد. وجه مشترک تمام این حوزهها، پیگیری دغدغههای فرهنگی از مسیر صنعت، بازار و اقتصاد است.
او افزود: با گسترش سبکهای جدید زندگی، صنایع فرهنگی نیز توسعه پیدا کردهاند و امروز علاوه بر تأثیرگذاری فرهنگی، از منظر اشتغال و شاخصهای اقتصادی نیز اهمیت فراوانی دارند. کشورهایی مانند آمریکا دهههاست سهم قابلتوجهی از اقتصاد خود را به این صنایع اختصاص دادهاند و حتی برای بازاریابی سایر محصولاتشان نیز از ظرفیت صنایع فرهنگی بهره میبرند. کشورهایی مانند کرهجنوبی نیز توانستهاند در مدت حدود ۲۰ سال، هم از جنبه اقتصادی و هم از نظر نفوذ فرهنگی، به جایگاه مهمی در جهان دست پیدا کنند.
مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با بیان اینکه ایران در این حوزه با نوعی عقبماندگی مواجه است، گفت: هم در لایه حکمرانی و هم در برخی بخشهای دیگر، ورود به صنایع فرهنگی با تأخیر صورت گرفته است؛ با این حال، کسبوکارهای خصوصی و مردمی توانستهاند نقاط قوت مهمی ایجاد کنند. امروز در حوزههایی مانند انیمیشن، اسباببازی و نوشتافزار نمونههای موفق و جریانسازی داریم که نشان میدهند ظرفیت شکلگیری یک زیستبوم کامل وجود دارد.
حسینی تأکید کرد: پرچمداران اصلی صنایع فرهنگی در ایران، مردم و کسبوکارهای خصوصی موفق هستند. آنها بخش اصلی کار را انجام دادهاند، اما فضای حکمرانی هنوز نقش مورد انتظار خود را ایفا نکرده است. اکنون زمان آن رسیده که با تکیه بر تجربههای موفق، زیستبومی کامل بسازیم و ایران را به یکی از کشورهای اثرگذار در حوزه صنایع فرهنگی تبدیل کنیم.
عضویت بیش از ۱۵ انجمن و دو هزار کسبوکار
او درباره روند شکلگیری شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی توضیح داد: هر یک از حوزههای صنایع فرهنگی، تشکلها و انجمنهای تخصصی خود را دارند؛ اما برای پاسخگویی به نیازهای مشترک و توسعه زیرساختها، لازم بود این انجمنهای تکصنفی در کنار یکدیگر قرار بگیرند. بر همین اساس، شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با حضور بیش از ۱۵ انجمن مردمی شکل گرفت.
به گفته حسینی، انجمنهای فعال در حوزههایی مانند اسباببازی، انیمیشن، محصولات آیینی، پوشاک و حجاب، نوشتافزار، فروشگاههای محصولات فرهنگی و ناشران کودک از جمله اعضای این شبکه هستند و در مجموع نزدیک به دو هزار کسبوکار فرهنگی را نمایندگی میکنند.
او ادامه داد: هدف این است که انجمنها علاوه بر پیگیری امور تخصصی خود، برای پیشرفت کل زیستبوم صنایع فرهنگی نیز همکاری کنند. ایجاد گفتمان عمومی درباره اهمیت صنایع فرهنگی، مطالبهگری، انجام تقسیم کار ملی و فراهمکردن زیرساختهای مشترک از مهمترین مأموریتهای شبکه است.
مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی درباره ساختار این مجموعه نیز گفت: شبکه بهصورت کاملا مردمی و مستقل شکل گرفته و مجوز آن از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت شده است؛ با این حال، با همه نهادهای مرتبط همکاری خواهد داشت. انتخابات شبکه نیز برگزار شده و نمایندگان انجمنها از سوی اعضای خود برای حضور در آن انتخاب شدهاند.
ضرورت ایجاد چرخه پایدار تأمین مالی
سپس مرتضی اعلایی – عضو هیات مدیره شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی – ایجاد بسترهای مناسب برای تأمین مالی را یکی از محورهای اصلی فعالیت این شبکه دانست و گفت: مسئله ما صرفاً تأمین مالی موقت برای یک پروژه نیست، بلکه به دنبال ایجاد چرخهای پایدار، تجدیدپذیر و امن برای سرمایهگذاری در صنایع فرهنگی هستیم.
او افزود: مشارکت مردم یکی از راههای موفق برای تحقق این هدف است. ایجاد امنیت برای سرمایهگذاری، توسعه بسترهای خرید و فروش و فراهمکردن امکان سرمایهگذاری خطرپذیر در صنایع فرهنگی، بهطور جدی در دستور کار شبکه قرار دارد.
اعلایی با اشاره به ضرورت استفاده از تجربههای بومی ادامه داد: هر کشور بر اساس زیستبوم خود، ادبیات و الگوی ویژهای برای مدیریت کسبوکار دارد. در ایران نیز کسبوکارهایی وجود دارند که برآمده از نگاه بومیاند و تجربههای موفقی خلق کردهاند. انتقال و تبیین این تجربهها، نهفقط از مسیر دانشگاه، بلکه از طریق خود فعالان موفق بازار، میتواند برای توسعه صنایع فرهنگی بسیار مؤثر باشد.
صدای دو هزار کسبوکار بلندتر شنیده میشود
حامد تأملی – عضو دیگر هیات مدیره شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی – نیز نگاه زیستبومی را از مهمترین رویکردهای این مجموعه عنوان کرد و گفت: هر یک از صنایع فرهنگی، زیستبوم و دغدغههای ویژه خود را دارند و لازم است بر اساس نیازهای همان حوزه پشتیبانی شوند. در کنار این موضوع، برخی نیازها میان همه این صنایع مشترک است و باید با خرد جمعی برای آنها راهحل پیدا کرد.
او افزود: همافزایی میان زیستبومهایی مانند نوشتافزار، اسباببازی، پوشاک و دیگر محصولات فرهنگی، میتواند اثربخشی فرهنگی را افزایش دهد. وقتی مطالبات حدود دو هزار کسبوکار در کنار یکدیگر قرار بگیرد، قدرت پیگیری و نفوذ آنها در تعامل با دولت و حاکمیت نیز بیشتر خواهد شد.
تأملی تصریح کرد: هنوز باور کافی به این موضوع که صنایع فرهنگی یکی از پایههای توسعه کشور محسوب میشوند، در بخشهایی از حاکمیت و دولت شکل نگرفته است. شبکه تلاش میکند صدای فعالان این حوزه را رساتر به گوش تصمیمگیران برساند و با ارائه راهحلهای مشترک، مسیر رفع موانع را هموار کند.
مصرف محصولات فرهنگی، بخش بزرگی از زندگی نوجوانان
در بخش دیگری از این نشست محمدمهدی ایزدخواه – عضو هیات مدیره شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی – این صنایع را هویتساز و درآمدزا توصیف کرد و گفت: بخش قابلتوجهی از اشتغال جهان به صنایع فرهنگی مرتبط است. اهمیت این حوزه تنها به اقتصاد محدود نمیشود؛ زیرا محصولات فرهنگی نقش مستقیمی در ساخت هویت جوامع دارند.
او با اشاره به بررسی انجامشده از سوی شبکه عنوان کرد: برای نخستینبار بررسی کردیم که کودکان و نوجوانان ایرانی زمان روزانه خود را چگونه سپری میکنند. اگر زمان مدرسه و خواب را کنار بگذاریم، بخش عمده ساعات باقیمانده آنها صرف مصرف محصولات فرهنگی از جمله شبکههای اجتماعی، فیلم، موسیقی، بازی، مطالعه غیردرسی و ورزش میشود. بنابراین، با صنعتی مواجه هستیم که سهم بسیار بزرگی از وقت و ذهن نسل جدید را در اختیار دارد.
ایزدخواه با اشاره به بررسی شخصیتهای محبوب کودکان و نوجوانان در سالهای ۱۳۹۴، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۴ گفت: در سال ۱۳۹۴، شخصیتهای محبوب کودکان ایرانی عمدتاً آمریکایی و غربی بودند و در بررسیهای بعدی تنها یک یا دو شخصیت ایرانی به این فهرست اضافه شدند. این وضعیت نشان میدهد که برای تقویت شخصیتهای بومی و ایرانی، به کار شبکهای و سرمایهگذاری جدی نیاز داریم.
او بازارسازی بینالمللی، صادرات، ایجاد هویت مشترک و تعامل هدفمند با دولت را از دیگر مأموریتهای شبکه دانست و افزود: شبکه باید یکی از مراجع تولید و گردآوری آمار علمی این صنعت باشد، تجربههای جهانی را بهطور مستمر بررسی کند و اطلاعات بهروز را در اختیار فعالان قرار دهد.
ایزدخواه بینالمللیسازی را یکی از مهمترین اولویتها برشمرد و گفت: فعالان صنایع فرهنگی باید ارتباط با بازارهای جهانی را در دستور کار قرار دهند. صادرات انیمیشن، بازیهای ویدئویی، محصولات گردشگری و دیگر تولیدات فرهنگی، بهویژه به کشورهایی مانند چین و کشورهای همسایه، ظرفیت مهمی برای توسعه این صنعت است.
دسترسی محدود مردم به محصولات فرهنگی
مهدی کلانتری – عضو هیات مدیره شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی – نیز توزیع محصولات و دسترسی مخاطب نهایی را یکی از حلقههای مهم این زنجیره دانست و گفت: حتی اگر مراحل تولید، تأمین مالی و بازارسازی بهدرستی انجام شود، در نهایت باید محصول به دست مردم برسد. اکنون سطح دسترسی عمومی به محصولات صنایع فرهنگی و خلاق در کشور پایین است.
او با اشاره به لزوم توسعه فروشگاههای تخصصی و محتو محور افزود: مردم نیازهای تازهای دارند که باید از سوی شبکه و صنوف جدید پاسخ داده شود. فروشگاههای تخصصی میتوانند محصولات متنوع حوزههایی مانند نوشتافزار، اسباببازی، پوشاک و کالاهای شخصیتمحور را در کنار یکدیگر عرضه کنند.
کلانتری با اشاره به نمایشگاه «ایراننوشت» گفت: کشور حدود یکهزار و ۲۵۰ شهر و ۴۸۰ شهرستان دارد، اما این رویداد تنها در تعداد محدودی از شهرهای اصلی برگزار میشود. باید امکان دسترسی همه مردم کشور به محصولات فرهنگی ایرانی فراهم شود و عرضه این محصولات نیز تنها به مناسبتهایی مانند شهریور و آغاز سال تحصیلی محدود نماند.
او همچنین بازار کشورهای پیرامونی با جمعیتی حدود ۶۰۰ میلیون نفر را فرصتی جدی برای صادرات دانست و گفت: تجربهها نشان داده است محصولات ایرانی در این بازارها ظرفیت پذیرش دارند. برخی فعالان این حوزه حتی توانستهاند محصولات خود را به اروپا و چین صادر کنند و این مسیر باید توسعه یابد.
مخالف نگاه یارانهای به فرهنگ هستیم
در بخش پرسشو پاسخ، درباره جایگاه حقوقی شبکه، نحوه حمایت مالی از کسبوکارها، جبران عقبماندگی صنایع فرهنگی و ابزارهای اجرایی این مجموعه پرسشهایی مطرح شد.
حسینی در پاسخ به این پرسشها تأکید کرد: شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی مجموعهای مردمی و مستقل است که تلاش میکند انجمنها و کسبوکارهای فعال در بخشهای مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهد. شبکه قرار نیست جای فعالان تخصصی هر صنعت را بگیرد، بلکه مأموریت آن هماهنگی، مطالبهگری، ایجاد زیرساختهای مشترک و کمک به شکلگیری یک تقسیم کار ملی است.
اعلایی نیز درباره حمایتهای مالی گفت: ما با نگاه صرفاً یارانهای به فرهنگ موافق نیستیم. سازوکار تأمین مالی و مصرف محصولات فرهنگی باید اصلاح شود. تولیدکننده اکنون هزینه سنگینی برای تأمین مالی میپردازد و اگر قالبهای سرمایهگذاری و چرخه مالی بهدرستی طراحی شوند، بخشی از مشکلات قیمت و تولید نیز برطرف خواهد شد.
او افزود: هدف ما تقویت کسبوکارهای موفق و تبدیل تجربههای کوچک به الگوهای قابلتوسعه است. ممکن است یک مجموعه با پنج نیروی انسانی در مقیاس خود موفق باشد؛ شبکه باید کمک کند این موفقیت ضریب پیدا کند و به یک چرخه مالی سالم تبدیل شود. همچنین باید امنیت سرمایهگذاری مردم را افزایش داد و در پروژههای پرریسکتر، نهادهای حمایتی را به میدان آورد.
مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی نیز با اشاره به غلبه شخصیتهای غربی بر بازار محصولات کودک و نوجوان گفت: در برخی پیمایشها، تمام ۱۰ شخصیت محبوب مورد بررسی، خارجی و غربی بودهاند. بخش بزرگی از محصولاتی که در اختیار کودکان و نوجوانان قرار میگیرد، با الگوهای بومی و ایرانی تناسب ندارد. برای تغییر این وضعیت، باید مردم در بخشهای تولید، توزیع و مصرف به میدان بیایند و حاکمیت نیز نقش خود را در تأمین زیرساختها و شکلدادن به سازوکارهای مالی ایفا کند.
حسینی درباره ارزیابی عملکرد شبکه تصریح کرد: این مجموعه اکنون در نقطه آغاز قرار دارد و هنوز زمان ارائه آمار درباره تعداد مشاغل ایجادشده یا میزان صادرات نیست. امیدواریم سال آینده بتوانیم بهطور دقیق درباره افرادی که همراه شدهاند، مسیرهایی که تغییر کردهاند و اتفاقهایی که رقم خورده است، گزارش ارائه کنیم.
او خاطرنشان کرد: هدف یکساله ما این است که بخش قابلتوجهی از فعالان و نهادهای حاکمیتی را با این مسیر همراه کنیم، تصویری روشن از وضعیت صنایع فرهنگی بسازیم، چشمانداز مشخصی ارائه دهیم و دستگاههای مختلف را برای توسعه زیرساختهای موردنیاز پای کار بیاوریم.
ایزدخواه نیز در پایان، میزان بازارسازی مشترک، شکلگیری هویت جمعی و ایجاد زیرساختهای مشترک را از مهمترین شاخصهای سنجش اثربخشی شبکه دانست.
منبع: ایسنا
اجتماعی و فرهنگیلینک کوتاه :