طلا یا بیتکوین؛ چرا سرمایهگذاران به هر دو نیاز دارند؟
افزایش کسری بودجه و بدهی دولتها، تشدید چندپارگی ژئوپلیتیکی و نگرانی درباره پایداری داراییهای حاکمیتی، بحث درباره جایگاه طلا و بیتکوین در سبد سرمایهگذاری را وارد مرحله تازهای کرده است. تحلیلگران بر این باورند که پرسش قدیمی «طلا یا بیتکوین؟» دیگر چارچوب مناسبی برای مقایسه این دو دارایی نیست. از نگاه این گروه از تحلیلگران، طلا و بیتکوین میتوانند نقشهای مکمل اما کاملاً متفاوتی داشته باشند. طلا بهعنوان لنگر دفاعی و نقدشونده سبد و بیتکوین بهعنوان دارایی پرنوسانتری که امکان بهرهمندی از گسترش یک شبکه پولی نوظهور را فراهم میکند.
جهان صنعت نیوز – افزایش بدهی دولتها و تداوم کسریهای مالی در اقتصادهای توسعهیافته، توجه سرمایهگذاران را بار دیگر به داراییهایی معطوف کرده است که خارج از ساختار سنتی بدهیهای حاکمیتی قرار دارند. در این میان، طلا همچنان جایگاه تاریخی خود را حفظ کرده، اما بیتکوین نیز بهتدریج وارد همان بحثی شده که پیشتر عمدتاً به فلز زرد اختصاص داشت.
برخی از کارشناسان استدلال میکنند که رقابت میان طلا و بیتکوین برای تعیین اینکه کدامیک جایگزین دیگری خواهد شد، دیگر چارچوب مناسبی نیست. سرمایهگذاران نهادی بهتر است این دو را اجزای مکمل بخشی از سبد بدانند که به داراییهای سخت اختصاص یافته است.
این تغییر نگرش در شرایطی رخ میدهد که تقاضا برای هر دو دارایی افزایش یافته است. براساس آمارهای موجود، بانکهای مرکزی در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بهطور متوسط سالانه حدود هزار تن طلا خریداری کردهاند؛ رقمی که تقریباً دو برابر متوسط سالانه دهه قبل محسوب می شود. همزمان، بیتکوین از مسیر صندوقهای قابل معامله نقدی، ورود به خزانه شرکتها و افزایش مشارکت سرمایهگذاران نهادی، بیشتر به ساختار اصلی بازارهای مالی نزدیک شده است.
در هفتههای اخیر نیز نگرانی درباره افزایش بدهی دولتها به تقویت تقاضا برای داراییهای جایگزین کمک کرده است.
بدهی دولتها؛ نقطه مشترک طلا و بیتکوین
ریشه مشترک افزایش توجه به این دو دارایی در نگرانی نسبت به پایداری داراییهای سنتی حاکمیتی است. براساس پیشبینی صندوق بینالمللی پول، متوسط بدهی دولتهای گروه هفت در سال ۲۰۲۶ به ۱۲۳.۷ درصد تولید ناخالص داخلی خواهد رسید. در کنار این مسئله، تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی نیز انگیزه تنوعبخشی به ذخایر و توجه به ریسک طرف مقابل حاکمیتی را افزایش داده است.
از این منظر، سرمایهگذاران بیشتر به داراییهایی توجه میکنند که مستقیماً در سمت بدهی ترازنامه دولتها قرار ندارند. طلا طی دورههای طولانی چنین نقشی داشته و بهعنوان یک دارایی ذخیره در دورههای بیثباتی پولی مورد استفاده قرار گرفته است. اکنون بیتکوین نیز از سوی بخشی از سرمایهگذاران با زاویهای مشابه بررسی میشود.
کارشناسان معتقد هستند طلا و بیتکوین نوعی «دی ان ای پولی» مشابه دارند. عرضه هر دو محدود است، امکان مالکیت آنها خارج از ساختار مالی حاکمیتی وجود دارد و بخش مهمی از ارزش آنها نه از کاربرد صنعتی یا معاملاتی، بلکه از تصور سرمایهگذاران درباره توانایی حفظ قدرت خرید ناشی میشود. اما این شباهتها نباید تفاوت اساسی میان این دو دارایی را پنهان کند.
طلا شبکه پولی تثبیتشدهای دارد که طی قرنها شکل گرفته و بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران نهادی از آن پشتیبانی میکنند. براساس آمارهای موجود، نهادهای حاکمیتی بیش از ۳۶ هزار تن طلای فیزیکی در اختیار دارند که ارزش آن نزدیک به ۵ تریلیون دلار برآورد شده است. همین ویژگیها طلا را به «لنگر دفاعی» سبد تبدیل میکند؛ داراییای که میتواند در برابر شوکهای سیستمی و کاهش ارزش پول نقش متعادلکننده داشته باشد.
تفاوت بزرگ در ریسک؛ نوسان بیتکوین چند برابر طلاست
مهمترین تمایز میان این دو دارایی در رفتار ریسک آنها دیده میشود. نوسان سالانه طلا در گذشته حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد بوده و در رژیمهای مدرن بازار، افت قیمت آن بهندرت از ۳۰ درصد فراتر رفته است.
در مقابل، نوسان سالانه بیتکوین معمولاً در محدوده ۴۰ تا ۵۰ درصد قرار داشته و این دارایی در گذشته افتهایی بین ۷۰ تا ۸۰ درصد را نیز تجربه کرده است.
بنابراین، بیتکوین را نمیتوان صرفاً نسخه دیجیتال طلا در نظر گرفت. طلا ثبات و نقدشوندگی بیشتری به بخش داراییهای سخت سبد میدهد، در حالی که بیتکوین یک شبکه پولی بسیار پرنوسانتر است که در صورت ادامه گسترش آن، ظرفیت رشد بیشتری نیز میتواند داشته باشد.
به بیان دیگر، نقش این دو دارایی در مدیریت سبد یکسان نیست. طلا بیشتر برای کاهش آسیبپذیری سبد در برابر شوکهای پولی، ارزی و ژئوپلیتیکی در نظر گرفته میشود، در حالی که بیتکوین ابزاری برای قرارگرفتن در معرض رشد احتمالی یک شبکه پولی در حال توسعه است؛ البته با پذیرش سطح بسیار بالاتری از نوسان و افت قیمت.
این تفاوت باعث میشود منطق نگهداری همزمان آنها، در دیدگاه مطرحشده در گزارش، نه بر شباهت کامل بلکه دقیقاً بر تفاوت کارکردشان استوار باشد.
طلای توکنیزه؛ پیوند دارایی سنتی با زیرساخت بلاکچین
در کنار رشد بیتکوین، فناوری بلاکچین در حال تغییر برخی ویژگیهای سنتی بازار طلا نیز هست. محصولاتی مانند Tether Gold و Pax Gold به سرمایهگذار امکان میدهند در معرض طلای فیزیکی نگهداریشده در خزانه قرار گیرد و همزمان از برخی قابلیتهای زیرساخت بلاکچین مانند معامله شبانهروزی، مالکیت کسری و استفاده از طلای توکنیزهشده بهعنوان وثیقه بهره ببرد.
ارزش بازار طلای توکنیزهشده در اوایل سال ۲۰۲۶ از ۶ میلیارد دلار عبور کرده است. این رقم همچنان در مقایسه با بازار حدود ۳۰ تریلیون دلاری طلای موجود روی زمین بسیار کوچک است، اما یک دارایی پولی چند هزارساله در حال استفاده از زیرساختهایی است که ابتدا برای داراییهای دیجیتال توسعه یافتند.
این تحول میتواند بخشی از محدودیت تاریخی طلا را نیز کاهش دهد. طلای فیزیکی برخلاف اوراق بدهی یا سهام دارای سود تقسیمی، ذاتاً درآمد ایجاد نمیکند و نگهداری آن هزینه انبارداری و بیمه دارد.
طلای توکنیزهشده میتواند در بازارهای وامدهی یا بهعنوان وثیقه مورد استفاده قرار گیرد و از این طریق امکان کسب بازده در کنار حفظ مواجهه با قیمت طلا را فراهم کند. با این حال، گزارش تأکید میکند که این بازده از خود طلا ناشی نمیشود. ورود طلا به چنین سازوکارهایی ریسکهای تازهای از جمله ریسک قرارداد هوشمند، طرف مقابل و نقدشوندگی ایجاد میکند؛ ریسکهایی که در مالکیت مستقیم طلای فیزیکی وجود ندارند.
رقابت طلا و بیتکوین یا تقسیم کار میان دو دارایی؟
پرسش «طلا یا بیتکوین؟» ممکن است از اساس پرسش نادرستی باشد. اگر هدف سرمایهگذار ایجاد بخشی از سبد خارج از داراییهای سنتی حاکمیتی باشد، این دو دارایی الزاماً جایگزین یکدیگر نیستند.
در این چارچوب، طلا «لنگر دفاعی» است؛ دارایی ذخیرهای عمیق و نقدشونده که میتواند در برابر تنشهای ژئوپلیتیکی و فشارهای پولی نقش حفاظتی داشته باشد. در مقابل، بیتکوین یک «موتور رشد محدب» توصیف میشود که ریسک بسیار بیشتری دارد، اما در صورت ادامه توسعه زیرساخت بازار و افزایش پذیرش نهادی، ظرفیت متفاوتی برای رشد ایجاد میکند.
به این ترتیب، افزایش بدهی دولتها و نگرانی درباره پایداری چارچوبهای مالی سنتی میتواند بهطور همزمان تقاضا برای دو دارایی بسیار متفاوت را افزایش دهد. طلا از سابقه طولانی، نقدشوندگی و نوسان کمتر برخوردار است؛ بیتکوین جوانتر، پرنوسانتر و وابسته به ادامه توسعه شبکه و پذیرش نهادی است.
اخبار برگزیدهارز دیجیتالطلا و ارزلینک کوتاه :