چرا واحدهای تولیدی شهرک صنعتی شمسآباد به برق پشتیبان نیاز دارند؟
قطعی برق در شهرک صنعتی شمسآباد خسارتهای قابل توجهی برای واحدهای تولیدی به همراه دارد؛ از توقف فرآیند تولید و کاهش بهرهوری گرفته تا آسیب به مواد اولیه و تأخیر در انجام تعهدات. به همین دلیل، تأمین برق پشتیبان و مدیریت مصرف انرژی به یکی از موضوعات مهم برای صنایع مستقر در این شهرک تبدیل شده است. این گزارش به بررسی پیامدهای قطعی برق، راهکارهای کاهش ریسک توقف تولید و نقش دیزل ژنراتور در تأمین برق اضطراری واحدهای صنعتی میپردازد.
رییس جمهور گفت:«هر اقدامی که بتواند به کاهش مصرف، مدیریت منابع و در عین حال حفظ جریان تولید کشور کمک کند، باید مورد توجه دستگاههای اجرایی قرار گیرد.»
این بخشی از سخنان مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در جلسه هیئت دولت در ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ است؛ رویکردی که مدیریت مصرف انرژی را در کنار حفظ جریان تولید قرار میدهد. از این منظر، تأمین برق شهرک های صنعتی دیگر صرفاً یک مسئله فنی نیست و به یکی از موضوعات مهم مدیریت ریسک در فرآیند تولید تبدیل میشود.
شهرک صنعتی شمسآباد یکی از نمونههای قابل توجه در این زمینه است؛ جایی که فعالیت طیف گستردهای از واحدهای صنعتی، وابستگی بخشی از فرآیندهای تولید به برق و پیامدهای احتمالی خاموشی، موضوع تأمین برق پشتیبان را به یکی از مسائل قابل توجه برای واحدهای تولیدی تبدیل کرده است.
قطعی برق در شهرک صنعتی شمسآباد؛ تولیدکنندگان از خسارتهای سنگین میگویند!
قطعی برق در شهرک صنعتی شمس آباد تنها به توقف چندساعته فعالیت کارخانهها محدود نمیشود و در برخی موارد، خسارتهای قابلتوجهی به فرآیند تولید و مواد اولیه وارد میکند .دستگاهها از کار میافتند، مواد نیمهساخته در خط تولید میمانند و تحویل سفارشها عقب میافتد. میزان خسارت به نوع فعالیت هر واحد، مدت خاموشی و مرحلهای بستگی دارد که تولید در آن متوقف شده است.
هر واحد صنعتی هفتهای چند ساعت خاموشی دارد؟
بر اساس اظهارات برخی تولیدکنندگان، مجموع خاموشیهای برنامهریزیشده در برخی واحدهای شهرک به حدود ۳۶ ساعت در هفته میرسد.قطعیهای برنامهریزینشده نیز ممکن است به این زمان اضافه شوند. برای کارخانهای که چند شیفت کار میکند، چنین محدودیتی میتواند بخش قابل توجهی از برنامه هفتگی تولید را تغییر دهد.
وقتی زمان خاموشی از پیش مشخص باشد، مدیر تولید فرصت دارد بعضی کارها را جابهجا کند. میتوان تعمیرات را به ساعات قطعی انتقال داد، ورود مواد اولیه را تنظیم کرد یا شروع یک مرحله حساس را عقب انداخت. قطعی ناگهانی این فرصت را از کارخانه میگیرد. دستگاهها در میانه کار خاموش میشوند و کارکنان باید پیش از راهاندازی دوباره، وضعیت مواد و تجهیزات را بررسی کنند.
به همین دلیل، محاسبه خسارت با شمردن ساعتهای خاموشی تمام نمیشود. باید دید هر قطعی در چه زمانی رخ داده و کدام بخش کارخانه را متوقف کرده است. یک ساعت خاموشی در زمان آمادهسازی خط، ممکن است هزینهای متفاوت با یک ساعت خاموشی در میانه تولید داشته باشد.
دورریز مواد اولیه فاسدشدنی
یکی از مهمترین پیامدهای خاموشی در صنایعی رخ میدهد که مواد اولیه یا محصولات آنها به دما، سرمایش یا شرایط محیطی کنترلشده نیاز دارند.برخی تولیدکنندگان شهرک گفتهاند که در پی قطعی برق، روزانه تا یک تن مواد اولیه فاسدشدنی را دور میریزند. این رقم وضعیت همه کارخانهها را نشان نمیدهد، اما برای واحدهایی که به سرمایش یا کنترل دما وابستهاند، اهمیت برق پشتیبان را روشن میکند.
برای جلوگیری از این خسارت، همیشه لازم نیست تمام دستگاههای کارخانه روشن بمانند. گاهی تأمین برق سردخانه، تجهیزات کنترل دما یا یک بخش حساس از خط میتواند بخش مهمی از مواد را حفظ کند. تشخیص این بخشها باید پیش از وقوع خاموشی انجام شود.
خسارت روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان برای برخی واحدها
بعضی تولیدکنندگان شهرک صنعتی، خسارت خاموشیهای ممتد را روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان برآورد کردهاند. این عدد به همه واحدهای صنعتی شمسآباد تعمیمپذیر نیست. نوع محصول، ظرفیت تولید و زمان قطعی برق، میزان زیان هر کارخانه را تغییر میدهد. مدیران برخی کارخانههای تولید ماشینآلات سنگین نیز گفتهاند که محاسبه دقیق خسارت برای آنها ممکن نیست.
شمسآباد؛ یک شهر صنعتی با هزاران واحد و دهها هزار نیروی شاغل
اهمیت مسئله برق در شهرک صنعتی شمسآباد تنها به یک کارخانه محدود نمیشود. روابط عمومی شهرک در اطلاعیههای اخیر، از فعالیت حدود ۲ هزار واحد صنعتی و ۵۰ هزار نیروی انسانی در این مجموعه سخن گفته است.
این مقیاس باعث میشود اختلال در تولید یک واحد بتواند روی واحدهای دیگر نیز اثر بگذارد. کارخانهها در بسیاری از موارد به یکدیگر وابستهاند؛ یک واحد ممکن است قطعه یا ماده اولیه موردنیاز واحد دیگری را تولید کند و تأخیر در تحویل آن، برنامه تولید زنجیره بعدی را هم تغییر دهد.
از این منظر، برق پایدار در شهرک صنعتی شمس آباد فقط موضوع یک دستگاه یا یک کارخانه نیست؛ بلکه بخشی از برنامهریزی برای حفظ زنجیره تولید و اشتغال در یک مجموعه صنعتی بزرگ است.
.
آیا همه واحدها باید در زمان قطعی برق به فعالیت ادامه دهند؟
پاسخ منفی است.
برق پشتیبان باید متناسب با نوع فعالیت کارخانه طراحی شود. در برخی واحدها هدف اصلی، ادامه تولید است؛ در برخی دیگر، هدف جلوگیری از آسیب به تجهیزات یا مواد اولیه و خاموش کردن ایمن دستگاههاست.
بنابراین نخستین گام، مشخصکردن تجهیزاتی است که قطع برق آنها بیشترین خسارت یا خطر را ایجاد میکند.
این تجهیزات در سه گروه قرار میگیرند:
- تجهیزات ایمنی و کنترل: سامانههای هشدار، روشنایی ضروری و بخشهایی از خط که برای توقف ایمن دستگاهها لازماند.
- تجهیزات محافظ مواد و محصول: سردخانه، کنترل دما، تهویه ضروری فرایند و دستگاههایی که خاموشی آنها به مواد در جریان تولید آسیب میزند.
- تجهیزات لازم برای ادامه تولید محدود: بخشهایی که فعالماندن آنها از تأخیر سنگین در سفارشها جلوگیری میکند.
این تقسیمبندی برای همه صنایع یکسان نیست. ممکن است یک پمپ در کارخانهای نقش حیاتی داشته باشد و در واحدی دیگر بتوان کار آن را تا بازگشت برق عقب انداخت. مدیر تولید و مسئول فنی باید بار مصرفی، پیامد توقف و مدت زمان لازم برای کار هر دستگاه را مشخص کنند.
پس از تعیین اولویتها، نوبت محاسبه توان موردنیاز میرسد. توان دستگاهها در حالت کارکرد عادی تنها معیار نیست؛ موتورهای صنعتی هنگام راهاندازی ممکن است برق بیشتری مصرف کنند. همچنین ژنراتور برای روشنشدن و تحویل برق به زمان نیاز دارد. تجهیزاتی که حتی وقفه کوتاه را تحمل نمیکنند، ممکن است در این فاصله به منبع برق بیوقفه نیاز داشته باشند.
برق پشتیبان در شهرک صنعتی شمسآباد؛ از دیزل ژنراتور تا برنامه مدیریت بار
یکی از راهکارهای مورد استفاده واحدهای صنعتی برای تأمین برق پشتیبان، استفاده از دیزل ژنراتور است. با این حال، هدف از تأمین برق اضطراری لزوماً ادامه فعالیت تمام تجهیزات کارخانه نیست. در بسیاری از واحدها، میتوان با اولویتبندی بارها، ابتدا برق تجهیزات حیاتی را تأمین کرد و در صورت امکان، بخشهای کماهمیتتر را از مدار خارج نگه داشت. این رویکرد علاوه بر کاهش توان موردنیاز، میتواند مصرف سوخت و هزینه بهرهبرداری از ژنراتور را نیز کنترل کند.
در میان مجموعههای فعال در حوزه تأمین برق پشتیبان، پارسیان دیزل بهعنوان یکی از واحدهای تولیدی مستقر در شهرک صنعتی شمسآباد، در زمینه فروش دیزل ژنراتور فعالیت میکند. با توجه به تفاوت نیاز واحدهای صنعتی، انتخاب ژنراتور باید بر اساس عواملی مانند مدت و تکرار خاموشیها، نوع و میزان بار تجهیزات حیاتی، جریان راهاندازی موتورها، مصرف سوخت، محل استقرار و نحوه انتقال برق انجام شود.
هزینه برق پشتیبان بیشتر است یا هزینه توقف تولید؟
برای پاسخ، باید دو عدد را کنار هم گذاشت: هزینه کامل تأمین برق پشتیبان و بخشی از خسارت خاموشی که میتوان از آن جلوگیری کرد. هزینه پشتیبانی به قیمت خرید ژنراتور محدود نیست. تابلو و تجهیزات جانبی، آمادهسازی محل، سوخت، سرویس و تعمیرات نیز هزینه دارند. در سوی دیگر، نباید فرض کرد که روشنماندن چند دستگاه، تمام زیان ناشی از خاموشی را از بین میبرد.
برای نمونه، فرض کنیم خرید و آمادهسازی سامانه برق پشتیبان برای یک واحد سه میلیارد تومان هزینه داشته باشد. اگر خسارت آن واحد در هر روز خاموشی ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان باشد و سامانه بتواند از نیمی از این خسارت جلوگیری کند، زیان قابل پیشگیری روزانه به ۱۲۵ تا ۱۵۰ میلیون تومان میرسد. در این مثال، هزینه اولیه با حدود ۲۰ تا ۲۴ روز خاموشیِ خسارتزا برابر میشود.
سه میلیارد تومان در این محاسبه یک فرض است، نه قیمت ژنراتور. همچنین ۲۰ تا ۲۴ روز، زمان قطعی بازگشت هزینه نیست؛ چون هزینه سوخت، نگهداری و شرایط واقعی تولید در هر واحد فرق دارد. ارزش این محاسبه در روش آن است. کارخانه میتواند قیمت روزِ سامانه متناسب با نیاز خود را بگیرد، زیان خاموشیهای گذشته را ثبت کند و ببیند برق پشتیبان چه سهمی از آن زیان را کاهش میدهد.
مدیریت مصرف انرژی در کنار برق پشتیبان
دیزل ژنراتور به سوخت نیاز دارد و استفاده از آن هزینه جاری ایجاد میکند. به همین دلیل، مدیریت مصرف باید در کنار آن قرار بگیرد. هرچه بار غیرضروری کارخانه کمتر باشد، تأمین برق تجهیزات حیاتی به ظرفیت کمتری نیاز دارد و سوخت کمتری مصرف میکند.
واحدهای تولیدی میتوانند زمان کار تجهیزات پرمصرف را بررسی کنند، اتلاف انرژی در سامانههایی مانند هوای فشرده را کاهش دهند و برای ساعات هشدار مصرف، برنامه جداگانه داشته باشند. در زمان قطعی نیز باید برق پشتیبان را به بخشهایی اختصاص دهند که توقف آنها بیشترین خسارت را دارد. این برنامه هم هزینه کارخانه را کنترل میکند و هم به مدیریت مصرف برق شهرک صنعتی شمسآباد کمک میکند.
جمعبندی
خاموشی برق در شهرک صنعتی شمسآباد برای همه کارخانهها خسارت یکسانی ندارد. هر واحد باید تجهیزات حیاتی، هزینه توقف تولید و مقدار برق موردنیاز خود را مشخص کند. سپس میتواند هزینه برق پشتیبان را با زیانی که واقعاً از آن جلوگیری میکند، بسنجد. تأکید رئیسجمهور بر کاهش مصرف و حفظ جریان تولید نیز همین دو اقدام را کنار هم قرار میدهد: مصرف سنجیده انرژی و آمادگی برای ادامه کار بخشهای ضروری هنگام قطعی برق.
صنعت و معدنلینک کوتاه :