آنفلوآنزا در آستانه فصل سرما؛ علائم هشدار و راههای پیشگیری
با آغاز روزهای سرد سال، بیماری آنفلوآنزا بار دیگر به یکی از دغدغه‌های سلامت تبدیل شده است؛ ویروسی آشنا که با تب، سرفه و بدن‌درد می‌آید و با پیشگیری و مراقبت می‌توان از عوارض آن کاست.
جهان صنعت نیوز، با تغییر فصل و کاهش دما، آنفلوانزا بار دیگر در کمین روزهای سرد سال قرار می‌گیرد؛ ویروسی آشنا که هر سال با علائمی مانند تب، سرفه، گلودرد، بدن‌درد و خستگی خود را نشان می‌دهد و می‌تواند روند عادی زندگی را برای چند روز مختل کند.
هرچند بیشتر افراد با استراحت، مراقبت و درمان مناسب بهبود می‌یابند، اما این بیماری برای سالمندان، کودکان، زنان باردار و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند خطر بیشتری داشته باشد.
در چنین شرایطی، شناخت علائم، رعایت اصول پیشگیری و توجه به نشانه‌های هشدار، نقش مهمی در کنترل بیماری و جلوگیری از عوارض آن دارد.
در این راستا معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا از بیماری آنفلوآنزا به عنوان شایع ترین بیماری تنفسی در فصول پاییز و زمستان یاد کرد و راههای انتقال، نشانه ها و راههای پیشگیری و درمان را تشریح کرد.
علائم شایع بیماری آنفلوآنزا
دکتر مهرداد شریفی در خصوص علائم شایع این بیماری اظهار کرد: آنفلوانزای فصلی با شروع ناگهانی تب یا احساس تب و لرز، سرفه که معمولا خشک است، سردرد، درد عضلانی و بدن‌درد، خستگی و گاهی گلودرد و آبریزش بینی همراه می‌شود، هرچند ممکن است برخی مبتلایان تب نداشته باشند.
وی افزود: در برخی موارد، اسهال و استفراغ نیز در بیماران مشاهده می‌شود که این علائم در کودکان شایع‌تر است و در سالمندان و افراد دارای نقص سیستم ایمنی نیز ممکن است تب بروز نکند و بیماری با علائم غیرمعمولی مانند ضعف بسیار شدید خود را نشان دهد.
شریفی ادامه داد: آنفلوانزای بدون عارضه در بیشتر موارد طی سه تا هفت روز بهبود می‌یابد، اما سرفه و ضعف ممکن است به‌ویژه در سالمندان و بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن ریوی بیش از ۲ هفته ادامه داشته باشد.
رییس مرکز بهداشت خوزستان در صورت کوتاه شدن تنفس یا بروز سختی و سرعت در تنفس، درد سینه، گیجی یا سرگیجه ناگهانی و همچنین استفراغ مداوم، مراجعه سریع به پزشک ضروری است، زیرا این علائم می‌تواند نشانه تشدید بیماری یا بروز عوارض آنفلوانزا باشد.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند
وی اضافه کرد: همه گروه‌های سنی امکان ابتلا به آنفلوانزا را دارند، اما سالمندان بالای ۶۵ سال، زنان باردار، کودکان زیر پنج سال، ساکنان آسایشگاه‌ها و کارکنان این مراکز و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
شریفی ادامه داد: بیماری‌های مزمن ریوی از جمله آسم، بیماری‌های قلبی‌عروقی، کلیوی، کبدی و متابولیک از جمله دیابت، بیماری‌های تکامل عصبی و نورولوژیک و بیماری‌های خونی از جمله بیماری‌هایی هستند که می‌توانند خطر عوارض آنفلوانزا را افزایش دهند.
راههای پیشگیری از انتقال و انتشار
رییس مرکز بهداشت خوزستان در خصوص راههای پیشگیری از این بیماری بیان کرد: پیشگیری از انتقال آنفلوانزا با رعایت اصول بهداشت فردی و حفاظت فردی امکان‌پذیر است و دریافت واکسن آنفلوانزا برای گروه‌های در معرض خطر و پرخطر، یکی از مهمترین راههای پیشگیری از ابتلا و عوارض بیماری به شمار می‌رود.
وی اظهار کرد: پرهیز از دست دادن، روبوسی و بغل کردن، شست‌وشوی مرتب و صحیح دست‌ها، رعایت آداب سرفه و عطسه و پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش انتقال بیماری موثر باشد وهمچنین افراد مبتلا باید تا رفع علائم حاد بیماری در منزل بمانند و هنگام حضور در جمع از ماسک استفاده کنند.
شریفی گفت: استفاده از ماسک برای افراد در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های تنفسی، از جمله افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای قلبی و ریوی، بدخیمی، دیابت و سالمندان نیز توصیه می‌شود.
رییس مرکز بهداشت خوزستان افزود: پرهیز از حضور در تجمعات و دورهمی‌ها در فضاهای بسته و فاقد تهویه مناسب از دیگر راههای پیشگیری از ابتلا به آنفلوانزا است و در فضاهای عمومی مانند نمازخانه، سلف‌سرویس، کارگاه‌ها و مسیرهای ورود و خروج نیز باید تا حد امکان فاصله ایمن رعایت شود.
وی ادامه داد: تهویه مناسب محل زندگی و کار از مهمترین ابزارهای پیشگیری از انتقال و انتشار بیماری‌های تنفسی واگیر است و با جابه‌جایی مناسب هوا می‌توان میزان بار آلودگی عامل بیماری‌زا را کاهش داد بر این اساس توصیه می‌شود در هر ساعت ۶ تا ۱۲ بار تهویه و جابه‌جایی هوا انجام شود که نصب سیستم تهویه یا هواکش و باز گذاشتن مداوم پنجره‌ها می‌تواند این امکان را فراهم کند.
شریفی ادامه داد: فعالیت‌های ورزشی و فرهنگی در فضاهای بسته نیز باید با رعایت فاصله و تهویه مناسب انجام شود و توصیه می‌شود افراد حداقل ۲ متر از افراد مشکوک به بیماری‌های تنفسی فاصله داشته باشند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز افزود: افرادی که با بیمار مبتلا یا مشکوک به آنفلوانزا در تماس هستند نیز باید پس از هر تماس یا احتمال آلودگی، دست‌های خود را به مدت ۳۰ ثانیه با آب و صابون بشویند و از ظروف غذاخوری مشترک و تماس چهره‌به‌چهره با فرد بیمار پرهیز کنند و هنگام تماس از ماسک و وسایل حفاظت فردی استفاده کنند.
آنتی‌بیوتیک درمان آنفلوانزا نیست
وی اظهار کرد: آنفلوانزا یک بیماری ویروسی است و آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌ها اثری ندارند؛ بنابراین مصرف خودسرانه این داروها توصیه نمی‌شود و آنتی‌بیوتیک تنها در موارد خاص و با تشخیص پزشک، از جمله در صورت همراه شدن عفونت باکتریاییبا آنفلوانزا، تجویز خواهد شد.
شریفی توضیح داد: علائم آنفلوانزا در بسیاری از موارد با استراحت در منزل، نوشیدن مایعات کافی و دریافت داروهای ضددرد برای کاهش دردهای عضلانی بهبود می‌یابد، زنان باردار و افراد دارای بیماری زمینه‌ای یا مزمن نیز در صورت بروز علائم شبه‌آنفلوانزا مانند تب و سرفه باید برای دریافت داروی ضدویروسی به نزدیک‌ترین مرکز جامع خدمات سلامت مراجعه کنند.
رییس مرکز بهداشت خوزستان گفت: رعایت رفتارهای بهداشتی، داشتن رژیم غذایی مناسب و مصرف میوه، استراحت و خواب کافی، ورزش و فعالیت بدنی مناسب و کافی و کاهش و دوری از استرس نیز از جمله اقداماتی است که می‌تواند به حفظ سلامت و مقابله با بیماری‌های ویروسی مانند آنفلوانزا و سرماخوردگی کمک کند.
واکسن سالانه؛ سپر پیشگیری از آنفلوانزا
وی در خصوص تزریق واکسن اظهار کرد: واکسیناسیون یکی از مهمترین روش‌های پیشگیری از ابتلا به آنفلوانزا و عوارض ناشی از آن در گروه‌های پرخطر است و توصیه می‌شود این گروه‌ها پیش از آغاز فصل سرما و افزایش شیوع بیماری، واکسن آنفلوانزای فصلی را دریافت کنند.
شریفی اضافه کرد: واکسن آنفلوانزا به‌طور کلی برای گروه‌های در معرض خطر، که ابتلا به بیماری در آنها می‌تواند با عواقب سنگین‌تری همراه باشد و همچنین گروه‌های در معرض تماس که به دلیل مشاغل خاص بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند، توصیه می‌شود و از آنجا که ویروس مولد آنفلوانزا می‌تواند با ویروس سال قبل متفاوت باشد، افراد پرخطر باید هر سال واکسن آنفلوانزا را دریافت کنند.
آنفلوانزا در خوزستان همچنان زیر آستانه هشدار
رییس مرکز بهداشت خوزستان اظهار کرد: بر اساس آخرین وضعیت اعلام‌شده از سوی دانشگاه علوم پزشکی اهواز، روند آنفلوانزا در هفته گذشته پایین‌تر از آستانه هشدار بوده است و ۴.۴ درصد از افراد مبتلا به بیماری حاد تنفسی که در بیمارستان‌ها بستری شده‌اند، از نظر ابتلا به آنفلوانزا مثبت گزارش شده‌اند.
دکتر آذرخش آذران، دکترای ویروس‌شناسی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز نیز با اشاره به افزایش چشمگیر بیماری‌های ویروسی در پاییز و زمستان توضیح داد: آنفلوآنزا، سرماخوردگی‌های ویروسی و همچنین اسهال و استفراغ‌های ناشی از روتاویروس و نوروویروس به‌ویژه در کودکان، بیشترین میزان شیوع را به خود اختصاص می‌دهند.
وی آنفلوآنزا را مهمترین بیماری ویروسی در گردش در این فصل دانست و گفت: علاوه‌بر این، موارد عفونت گوش، سینوزیت، برونشیت حاد، آسم و تشدید آلرژی‌ها نیز در این روزها بسیار دیده می‌شود.
تفاوت سرماخوردگی و آنفلوآنزا
دکتر آذران درباره تفاوت سرماخوردگی با آنفلوآنزا اظهار کرد: علائم سرماخوردگی ناشی از ویروس‌های مختلف، از روی نشانه‌های بالینی قابل تفکیک نیستند اما آنفلوآنزا معمولا شروعی ناگهانی دارد و با تب، لرز و سردرد شدید در ناحیه پیشانی همراه است در مقابل، سرماخوردگی روندی تدریجی دارند و معمولا با بی‌حوصلگی، بی‌اشتهایی و احساس ناخوشی آغاز می‌شوند.
این دکترای ویروس‌شناسی ادامه داد: راههای انتقال ویروس‌های تنفسی مشابه و شامل انتقال مستقیم از طریق سرفه و عطسه و انتقال غیرمستقیم از طریق دست‌های آلوده است افراد مبتلا به آنفلوآنزا از ۲۴ ساعت قبل از بروز علائم قادر به انتقال ویروس هستند.
وی افزود: دوره انتقال‌پذیری آنفلوآنزا حدود پنج تا هفت روز پس از شروع علائم ادامه دارد؛ بنابراین، حضور در جمع‌ها بدون پوشش‌دهی مناسب دهان و بینی می‌تواند دیگران را نیز مبتلا کند، همچنین کودکان بیمار باید تا زمان بهبودی کامل از رفتن به مدرسه خودداری کنند.
دکتر آذران در خصوص تزریق واکسن آنفلوآنزا اظهار کرد: اگرچه بهترین زمان تزریق واکسن شهریورماه است، اما اگردر این بازه زمانی در دسترس نباشد، تزریق آن حتی در آذرماه نیز موثر خواهد بود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اهوازبا اشاره به درمان عفونت‌های تنفسی بیان کرد: درمان این بیماری‌ها شامل مراقبت‌های خانگی و درمان دارویی است و استراحت، مصرف مایعات گرم، استفاده از ترکیب عسل، لیمو و زنجبیل، مصرف غذاهای سبک و ویتامین C و زینک از جمله توصیه‌های اولیه برای درمان هستند اما مصرف داروهای ضدویروس باید حتما با تجویز پزشک انجام شود و مصرف آنتی‌بیوتیک تنها در صورت وجود عفونت باکتریایی مجاز است.
نقش داروهای گیاهی در بهبود آلرژی‌ها
وی درخصوص نقش داروهای گیاهی در بهبود آلرژی‌ها توضیح داد: برخی دمنوش‌ها مانند زنجبیل، زیره و دارچین می‌توانند در کاهش علائم بیماری موثر باشند برای درمان آبریزش بینی که اغلب دیرتر بهبود می‌یابد نیز استفاده از آنتی‌هیستامین‌هایی مانند سیتریزین با نظر پزشک توصیه می‌شود.
بر این اساس پیشگیری همچنان بهترین راه مقابله با آنفلوانزاست؛ رعایت بهداشت فردی، تهویه مناسب، استراحت هنگام بیماری و واکسیناسیون سالانه می‌تواند به کاهش انتقال و عوارض این بیماری کمک کند.
ایرنا
عمومیلینک کوتاه :