نتانیاهو برود، چه چیزی در اسرائیل تغییر می‌کند؟ | فارن افرز: پایان نتانیاهو لزوماً پایان جنگ نیست

جهان صنعت نیوز – انتخابات پیش‌روی اسرائیل در شرایطی برگزار می‌شود که بنیامین نتانیاهو پس از نزدیک به دو دهه حضور در قدرت، با انتقادهای گسترده داخلی و خارجی روبه‌رو است. مخالفان او معتقدند سیاست‌های دولتش به تشدید جنگ، تضعیف نهادهای دموکراتیک و افزایش انزوای بین‌المللی اسرائیل منجر شده است. بااین‌حال، نشریه فارن افرز بر این باور است که حتی شکست نتانیاهو نیز الزاماً به معنای تغییر مسیر این کشور در قبال فلسطینی‌ها و دشمنان منطقه‌ای آن نخواهد بود.

اختلاف بر سر نتانیاهو؛ نه بر سر فلسطین

گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رقیب اصلی نتانیاهو، دیدگاهی لیبرال‌تر درباره اداره داخلی کشور دارد. او از استقلال دستگاه قضایی، آزادی مطبوعات و حرفه‌ای‌بودن خدمات دولتی حمایت می‌کند و در صورت پیروزی احتمالاً برای بازگرداندن استقلال این نهادها تلاش خواهد کرد.

بااین‌حال، اختلاف میان او و نتانیاهو در سیاست خارجی و مسئله فلسطین بسیار محدودتر است. تقریباً تمام احزاب یهودی اسرائیل، از جمله جریان سیاسی آیزنکوت، با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالف‌ هستند. آن‌ها همچنین جنگ اسرائیل در غزه را از نظر اخلاقی موجه و از نظر عملی ضروری می‌دانند و عموماً از حمله به ایران و ایجاد مناطق موسوم به امنیتی در لبنان و سوریه حمایت می‌کنند؛ مناطقی که در عمل شامل سرزمین‌های اشغال‌شده نیز می‌شوند.

تفاوت اصلی آیزنکوت و نتانیاهو در ارزیابی تصمیم‌های تاکتیکی و نحوه اجرای عملیات نظامی است. برای مثال، آیزنکوت نتانیاهو را به رد آتش‌بسی متهم کرده که می‌توانست آزادی زودتر گروگان‌های اسرائیلی در غزه را امکان‌پذیر کند. او همچنین از تعهد نتانیاهو به سرنگونی حکومت ایران انتقاد کرده و گفته است که نمی‌توان حکومتی را صرفاً از طریق حملات هوایی سرنگون کرد. با وجود این، آیزنکوت از حمله نظامی به ایران برای تضعیف توان نظامی و برنامه هسته‌ای این کشور حمایت کرده است. او همچنین وعده داده در صورت پیروزی، حکومت حماس در غزه را ظرف ۱۸ ماه پایان دهد.

در مسئله شهرک‌سازی نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. آیزنکوت حملات شهرک‌نشینان یهودی به فلسطینی‌ها را تروریسم یهودی توصیف کرده و با طرح بحث‌برانگیز شهرک‌سازی E1 مخالفت می‌کند؛ طرحی که به نوشته فارن افرز می‌تواند سرزمین یک کشور مستقل فلسطینی در آینده را به‌شدت محدود و تقسیم کند.

بااین‌حال، ائتلاف سیاسی مورد اتکای آیزنکوت شامل احزاب راست‌گرایی است که با تشکیل کشور فلسطین مخالف‌ هستند. از این رو، حتی اگر او در آینده موضع خود را تغییر دهد، محدودیت‌های ائتلاف حاکم می‌تواند مانع اجرای آن شود.

۷ اکتبر؛ رقابت بر سر مسئولیت شکست امنیتی

یکی از محورهای اصلی رقابت انتخاباتی، مسئولیت حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است؛ حمله‌ای که به کشته‌شدن ۱۲۰۰ اسرائیلی و گروگان‌گیری ۲۵۱ نفر منجر شد. مخالفان نتانیاهو معتقدند او مسئول بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ اسرائیل است. آن‌ها به تداوم تأمین مالی حماس با پول قطر، نادیده‌گرفتن هشدارهای اطلاعاتی درباره برنامه‌های این گروه و جلوگیری از تشکیل یک تحقیق مستقل درباره رویدادهای آن روز اشاره می‌کنند.

آیزنکوت، که یکی از پسران و دو برادرزاده‌اش را در جنگ غزه از دست داده، از منتقدان جدی نتانیاهو است و او را به نپذیرفتن مسئولیت سیاسی این فاجعه متهم می‌کند. در مقابل، نتانیاهو و حامیانش مسئولیت شکست را متوجه ارتش و دستگاه‌های امنیتی می‌دانند. آن‌ها همچنین نظریه‌هایی درباره خیانت از درون ساختار اسرائیل مطرح کرده‌اند.

با وجود این اختلاف‌ها، هر دو جریان سیاسی بر این برداشت تأکید دارند که اسرائیل با دشمنانی سرسخت روبه‌رو است و نمی‌تواند به فلسطینی‌ها اعتماد کند. به نوشته فارن افرز، این رویکرد تا حدی بازتاب افزایش نگرش‌های ضدعرب در جامعه یهودی اسرائیل پس از حمله ۷ اکتبر است و هم‌زمان کارکرد انتخاباتی دارد.

نتانیاهو می‌کوشد با برجسته‌کردن احتمال تشکیل دولت با حمایت احزاب عربی، رأی‌دهندگانی را جذب کند که با وجود مخالفت شخصی با او، از مشارکت این احزاب در دولت نگران‌اند.

افزایش انزوای بین‌المللی اسرائیل

در حالی که رقابت انتخاباتی بر سر عملکرد دولت متمرکز شده، نگرانی‌های بین‌المللی درباره سیاست‌های اسرائیل افزایش یافته است. تخریب گسترده غزه، عملیات نظامی در لبنان و سوریه و گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری، انتقادهای شدیدی را در کشورهای مختلف برانگیخته است.

فارن افرز می‌نویسد که برخی سیاستمداران در کشورهای مختلف، اسرائیل را به نقض جدی حقوق بشر متهم کرده‌اند و شماری نیز اقدامات این کشور در غزه را نسل‌کشی توصیف کرده‌اند. حتی برخی متحدان اسرائیل نیز درباره پیامدهای انسانی عملیات نظامی آن هشدار داده‌اند.

در سپتامبر ۲۰۲۵، وزیر خارجه بریتانیا، اشغال کرانه باختری را غیرقانونی اعلام کرد و از اعمال تحریم علیه شهرک‌ها و شرکت‌های تأمین‌کننده مالی و سازنده آن‌ها خبر داد. این اقدامات برای بانک‌های اسرائیلی که پروژه‌های بزرگ شهرک‌سازی را تأمین مالی می‌کنند، نگرانی‌هایی ایجاد کرده است.

در آمریکا نیز حمایت از اسرائیل با محدودیت‌هایی روبه‌رو شده است. دونالد ترامپ از انتخاب مجدد نتانیاهو حمایت کرده، اما بخش بزرگی از حزب دموکرات و حتی شماری از جمهوری‌خواهان خواستار محدودکردن کمک‌های نظامی و انتقال فناوری به ارتش اسرائیل شده‌اند. برخی سیاستمداران دموکرات نیز از تحریم این کشور حمایت می‌کنند. اگر دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنترل دست‌کم یکی از دو مجلس کنگره را به دست آورند، احتمال محدودشدن کمک‌های آمریکا به اسرائیل افزایش خواهد یافت.

در چنین شرایطی، نتانیاهو استدلال می‌کند که تنها او می‌تواند با استفاده از روابط و توانایی‌های دیپلماتیک خود مانع تشدید فشارهای بین‌المللی شود. در مقابل، آیزنکوت امیدوار است با شفافیت بیشتر و مذاکره صادقانه، روابط اسرائیل با شرکای خارجی را بهبود بخشد.

بااین‌حال، فارن افرز معتقد است حتی پیروزی آیزنکوت نیز نمی‌تواند انتظار حامیان خارجی اسرائیل برای بازگشت کامل به سیاست‌های پیشین را برآورده کند؛ زیرا محدودیت‌های ائتلاف سیاسی و مخالفت گسترده احزاب یهودی با تشکیل کشور فلسطین پابرجا خواهد ماند.

انتخابات نزدیک؛ آینده‌ای نامطمئن

نظرسنجی‌ها از رقابتی بسیار نزدیک در انتخابات ۲۷ اکتبر حکایت دارند. بر اساس این نظرسنجی‌ها، احتمال دارد هیچ‌یک از نتانیاهو و آیزنکوت نتوانند اکثریت مطلق را به دست آورند.

در این صورت، مذاکرات پیچیده برای تشکیل دولت آغاز خواهد شد. نتانیاهو ممکن است تلاش کند برخی متحدان آیزنکوت را جذب کند یا حتی پیشنهاد تشکیل دولت وحدت ملی را مطرح سازد. گزینه دیگر، شکست مذاکرات و برگزاری انتخابات مجدد است؛ اتفاقی که در سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ نیز بارها رخ داد.

اما فارن افرز معتقد است نتیجه نهایی هرچه باشد، اسرائیل احتمالاً به اشغال بخش‌هایی از سرزمین‌های همسایه و اعمال فشار بر فلسطینی‌ها ادامه خواهد داد. این روند می‌تواند انزوای بین‌المللی کشور را تشدید کند.

در چنین شرایطی، اسرائیل ممکن است برای جایگزینی سامانه‌های نظامی تأمین‌شده از سوی آمریکا، هزینه بیشتری صرف تولید داخلی تسلیحات کند و برای دورزدن محدودیت‌های صادراتی تجهیزات نظامی و فناوری‌های دومنظوره تلاش کند.

یکی از نگرانی‌های جدی، احتمال ازدست‌رفتن حمایت آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل است؛ حمایتی که از سال ۱۹۶۷ تاکنون در برابر بسیاری از تلاش‌های بین‌المللی برای محکوم‌کردن اشغال اسرائیل نقش حفاظتی داشته است.

فارن افرز بر این نکته تأکید دارد که تغییر نخست‌وزیر، بدون تغییر در نگرش سیاسی و راهبردی جامعه اسرائیل، نمی‌تواند به‌تنهایی مسیر کنونی این کشور را اصلاح کند. حتی اگر نتانیاهو کنار برود، مخالفت با تشکیل کشور فلسطین، حمایت از عملیات نظامی و محدودیت‌های ائتلاف‌های سیاسی می‌تواند تداوم وضع موجود را رقم بزند.

اخبار برگزیدهسیاسی