گام بلند دانشمندان در شناخت آلزایمر؛ ۱۲۷ ناحیه ژنتیکی شناسایی شد

یک مطالعه ژنتیکی روی ۲.۸ میلیون نفر نشان داده است که سلولهای ایمنی مغز و چند نوع خاص نورون (سلولهای عصبی که پیامها را در مغز منتقل میکنند) ممکن است در ایجاد آلزایمر نقش داشته باشند؛ این یافته با شناسایی ۱۲۷ ناحیه ژنتیکی مرتبط با این بیماری، امیدی تازه برای درمان ایجاد کرده است.
جهان صنعت نیوز، وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است:
بیماری آلزایمر شایعترین علت زوال عقل است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۵۰ میلادی بیش از ۱۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان را درگیر کند. ژنها نقش چشمگیری در خطر ابتلا به آلزایمر دارند، اما دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانند کدام ژنها مهم هستند یا چگونه بر این بیماری تأثیر میگذارند. یافتن ارتباط میان سرنخهای ژنتیکی و آنچه در مغز میگذرد، میتواند به شناسایی اهداف احتمالی درمان کمک کند.
یک گروه پژوهشی بینالمللی اکنون ۱۲۷ ناحیه از دیاِناِی انسان را شناسایی کرده است که با خطر ابتلا به آلزایمر مرتبط هستند، از جمله ۴۸ ناحیه که پیش از این نقشهبرداری نشده بودند. این یافتهها دید دقیقتری از فرآیندهای زیستی دخیل ارائه میدهند و نقش سلولهای ایمنی مغز و چند نوع خاص از سلولهای عصبی را برجسته میکنند.
این پژوهش که به سرپرستی دانشگاه آزاد آمستردام انجام و در مجله نِیچِر/ Nature منتشر شده، بزرگترین مطالعه ارتباط ژنتیکی آلزایمر تا به امروز است. پژوهشگران دادههای ژنتیکی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر با پیشینههای ژنتیکی متنوع، از جمله ۱۸۳ هزار و ۶۲۰ نفر مبتلا به آلزایمر، را تحلیل کردند.
سرنخهای آلزایمر فراتر از سلولهای ایمنی
دَنیِل پُستوما (Danielle Posthuma)، سرپرست پژوهش، میگوید: میدانستیم که فرآیندهای ایمنی نقش مهمی در آلزایمر دارند. چیزی که این مطالعه را ارزشمند میکند این است که اکنون میتوانیم عوامل خطر ژنتیکی جدید را به فرآیندهای زیستی مشخصتری مرتبط کنیم و همزمان شواهدی بهدست آوریم که نشان میدهد انواع دیگر سلولهای مغزی هم دخالت دارند. این یافتهها تصویر دقیقتری از زیستشناسی زیربنایی آلزایمر به ما میدهد.
این تحلیل شواهد مربوط به دخالت میکروگلیا (سلولهای ایمنی مغز که به پاکسازی مواد مضر و مواد سلولی آسیبدیده کمک میکنند) را تقویت کرد. مرتبطکردن عوامل خطر ژنتیکی با فرآیندهایی که این سلولها انجام میدهند، ارتباطات زیستی مشخصتری برای بررسی در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
برای نخستینبار، پژوهشگران چند نوع خاص از نورونها (سلولهای عصبی که پیامها را در مغز منتقل میکنند) را نیز شناسایی کردند که سیگنالهای ژنتیکی مرتبط با آلزایمر در آنها بیشتر از حد انتظار دیده میشد. این یافتهها نشان میدهد که آنها ممکن است نقش کلیدی در توسعه بیماری داشته باشند و جهتهای پژوهشی فراتر از سیستم ایمنی باز میکنند.
از دادههای پراکنده تا نقشهای جامعتر از آلزایمر
ترکیب دادههای ۳۰ گروه پژوهشی به این گروه اجازه داد ارتباطات ژنتیکی را شناسایی کنند که ممکن است در مطالعات کوچکتر نادیده مانده باشند. این همکاری، پژوهشگران دانشگاهی، بانکهای زیستی و صنعت را زیر چتر کنسرسیوم بینالمللی ژنومیک روانپزشکی (International Psychiatric Genomics Consortium) گرد هم آورد.
از جمله مشارکتکنندگان، مطالعه پروتِکت/PROTECT (مطالعهای بلندمدت درباره زوال عقل) به سرپرستی دانشگاه اکستر بود. پروفسور آن کوربت (Anne Corbett)، سرپرست مطالعه پروتکت، میگوید: این تحلیل ژنتیکی اطلاعاتی جدید درباره نحوه تأثیر ژنهای ما بر خطر آلزایمر آشکار کرده است. این مطالعه نمونههای ژنتیکی را از همه شرکتکنندگان از طریق یک نمونه بزاق ساده در خانه جمعآوری میکند. این دادهها سپس با گروههای مطالعه از سراسر جهان ترکیب میشوند تا به درک بهتر خطر زوال عقل و نحوه درمان آن کمک کنند.
از سرنخ تا درمان؛ فاصلهای که باید طی شود
این ارتباطات ژنتیکی هنوز فقط نقطه شروعی برای پژوهش بیشتر هستند و به معنای اثبات این نیست که هدف قرار دادن یک ژن خاص به درمان مؤثری میرسد. پژوهشهای بعدی باید مشخص کنند کدام یک از این ارتباطات واقعاً در ایجاد آلزایمر نقش دارند و آیا مداخله در فرآیندهای مرتبط، ایمن و بهطور معناداری سودمند خواهد بود یا خیر.
منبع: ایرنا
اجتماعی و فرهنگیلینک کوتاه :