چرا دولت میخواهد کارتهای آزاد بنزین را جمع کند؟ | قاچاق روزانه ۳۰ میلیون لیتر سوخت؛ کارتهای جایگاهها مقصر است؟

جمعآوری کارتهای سوخت جایگاهها به موضوع اختلاف دولت و مجلس تبدیل شده است. پس از انتقاد محمدباقر قالیباف و تعدادی از نمایندگان مجلس از اظهارات معاونان رئیسجمهور درباره محدودیت کارتهای آزاد جایگاهها، بحث بر سر نحوه مدیریت بنزین و مقابله با قاچاق سوخت وارد مرحله تازهای شده است. درحالیکه اسماعیل سقاباصفهانی و محمدجعفر قائمپناه از جمعآوری تدریجی کارتهای جایگاهها خبر داده بودند، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی اعلام کرده است که دولت تاکنون تصمیم جدیدی درباره بنزین نگرفته است. قالیباف نیز خواستار پایان اظهارنظرهای نگرانکننده و تصمیمگیری بر مبنای کار کارشناسی و اقناع مردم شده است
جهان صنعت نیوز – واکنشها به اظهارات اسماعیل سقاباصفهانی، معاون رییسجمهور و رییس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، درباره جمعآوری کارتهای آزاد جایگاهها همچنان ادامه دارد. او اواخر هفته گذشته از مردم خواست که برای سفرهای خود، سهمیه ذخیره کنند و دیگر مانند گذشته روی کارتهای آزاد جایگاهها حساب نکنند. همزمان با صحبتهای سقاباصفهانی، محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رییسجمهور هم از جمعآوری تدریجی کارتهای جایگاهی در استانهای مختلف خبر داد.
اظهارات این دومعاونرییسجمهور نهتنها نگرانیهایی درباره آینده توزیع بنزین ایجاد کرد بلکه واکنش مقامهای دولتی و نمایندگان مجلس را نیز بهدنبال داشته است. محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران گفته که دولت تاکنون تصمیم جدیدی درباره بنزین نگرفته است و در صورت طرح هرگونه تصمیم در این زمینه، ابعاد آن پیش از اجرا بررسی و با مردم درمیان گذاشته میشود.
دامنه واکنشها روز یکشنبه به مجلس رسید. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی با هشدار درباره اظهارنظرهای مکرر مسوولان در موضوع بنزین تاکید کرد که این سخنان موجب نگرانی مردم شده است. او خواستار تصمیمگیری بر پایه خرد جمعی، کار کارشناسی و همراهی مردم شد و تاکید کرد هر تصمیمی در این حوزه باید با اقناع افکار عمومی و کمترین فشار بر جامعه همراه باشد.
مهرداد لاهوتی، نماینده لنگرود نیز در تذکری در صحن علنی مجلس از اظهارنظرهای متناقض مقامهای دولتی انتقاد کرد. او با اشاره به سخنان قائمپناه و سقاباصفهانی گفت که برداشتهای ایجادشده از این اظهارات، فضای جامعه را ملتهب کرده است. لاهوتی خواستار آن شد که مسوولیت اعلام تصمیمهای رسمی به سخنگوی دولت سپرده شود تا مردم با مواضع متفاوت و گاه متناقض روبهرو نشوند.
انتقادها به همینجا محدود نماند. مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز مصاحبه سقاباصفهانی درباره جمعآوری کارتهای اضطراری جایگاهها را غیرضروری و اشتباه دانست و در شبکه ایکس نوشت که جمعآوری کارت بنزین اصلا در حیطه وظایف سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی نیست.
در فضای مجازی نیز بخشی از انتقادها متوجه سابقه اجرایی و تخصص رییس سازمان بهینهسازی انرژی شده است. صادق الحسینی که از او بهعنوان مشاور سقاباصفهانی یاد میشود، گفته افزایش قیمتها باید ناگهانی و با شوکدرمانی باشد و نه تدریجی. شوکدرمانی و افزایش یکشبه و چنددهبرابری اقتصاد چین را نجات داد. او حتی گام را از این فراتر گذاشته و گفته که افراد زیادی در پکن کشته شدند تا بالاخره شوکدرمانی موفق شد. خیلیها در شبکههای اجتماعی معترض شدهاند که سقاباصفهانی اصلا تجربه و تخصص مدیریت بهینهسازی انرژی را ندارد و حتی تحصیلات او مرتبط نیست. مجید شاکری، مشاور محمدباقر قالیباف در شبکه ایکس نوشته است که بهتر بود اولین مدیر اجرایی بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، تجربه اجرایی داشته باشد. خیلیها هم خواستار توقف پروژه شوکدرمانی شدند که گفته میشود او در دولت دنبال میکند.
بحران بنزین نداریم، گرفتار بیمدیریتی هستیم
در میانه این اختلافنظرها حسن مرادی، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی، استاد دانشگاه تهران و کارشناس انرژی در گفتوگو با «جهانصنعت» ابعاد دیگری از مشکلات مدیریت بنزین را مطرح میکند. مرادی که سابقه طولانی فعالیت در صنعت نفت و رسیدگی به تخلفات اداری این وزارتخانه را دارد، معتقد است مشکلات کنونی شبکه توزیع، بیش از آنکه نتیجه کمبود منابع باشد، از بیتدبیری، ضعف نظارت و گسترش تخلفات ناشی میشود.
مرادی با انتقاد از اظهارنظرهای غیرکارشناسی درباره بنزین میگوید: متاسفانه مردم چون اطلاعی از واقعیتها ندارند، اظهارنظر میکنند و فاجعه آنجاست که این اظهارنظر به مسوولان سرایت کند و محمل تسویهحساب میان مسوولان شود.
او بااشاره به سابقه بیش از سهدهه فعالیت در صنعت نفت و ۱۵سال مسوولیت در حوزه رسیدگی به تخلفات اداری وزارت نفت تاکید میکند که تخلفات در شبکه توزیع فرآوردههای نفتی گسترده و برای کشور زیانبار است. مرادی در توصیف وضعیت موجود میگوید: ما چیزی به نام بحران حملونقل و بنزین نداریم. ما هرجومرج داریم، بیتدبیری داریم، بیمدیریتی داریم.
این نماینده پیشین مجلس در عین حال تاکید میکند که ضرورت مقابله با سوءاستفاده از کارتهای آزاد جایگاهها نباید موجب نادیده گرفتن نیاز مصرفکنندگان شود. بهگفته او، هم کسانی که درباره سوءاستفاده از کارتهای جایگاهی هشدار میدهند، درست میگویند و هم کسانی که بر ضرورت رسیدگی به مردم تاکید دارند.
مرادی با حمایت از جمعآوری کارتهای آزاد جایگاهها، پیشنهاد میکند سهمیه سوخت با کارتهای بانکی افراد تجمیع شود. او معتقد است ادامه شیوه کنونی توزیع، زمینه تخلفات سازمانیافته را فراهم کرده و اصلاح این وضعیت باید با ساماندهی سامانه توزیع و نظارت بر مصرف همراه باشد.
ناوگان نامرئی قاچاق
مرادی درباره میزان قاچاق سوخت در کشور با بیان اینکه حتی از ارقامی نزدیک به ۳۰میلیونلیتر سخن گفته میشود، گفت: دلیل اصلی گسترش این پدیده، سودآوری بالای قاچاق فرآوردههای نفتی است. قاچاق بنزین و گازوئیل به یک مسیر محدود نیست و از راههای گوناگون انجام میشود. گاهی از این شبکه پیچیده به«ناوگان نامرئی» یاد میشود که به شکل سازمانیافته در جمعآوری و انتقال سوخت فعالیت میکند.
وی افزود: کارتهای آزاد جایگاهها در ظاهر برای رفاه مردم در نظر گرفته شدهاند اما وقتی همین کارتها به محمل تخلف تبدیل میشوند، باید در شیوه استفاده از آنها تجدیدنظر کرد. برای نمونه، خودرویی وجود دارد که در یک ماه ۸۴مرتبه سوختگیری کرده است یعنی نزدیک به سهبار در روز. این خودرو که روزی سهبار برای گردش در خیابانها بنزین نمیزند بلکه سوخت را تخلیه میکند و به فروش میرساند.
مرادی در تشریح شیوههای قاچاق سوخت گفت: در کنار سواحل خلیجفارس و برخی دیگر از مناطق مرزی، خانههایی اجاره یا خریداری میشوند که در آنها مخازن بزرگی را زیر زمین دفن میکنند سپس خودروهای کوچک، وانتها و تانکرها، بنزین و گازوئیل را به این خانهها منتقل میکنند. از این مخازن نیز با استفاده از پمپ و لولههایی که گاهی تا ۲۰۰متر امتداد دارند، سوخت به ساحل منتقل و بارگیری میشود حتی در برخی موارد، فرآوردههای نفتی را در ظرفهای پلاستیکی حمل میکنند که بسیار خطرناک است. قاچاق گازوئیل نیز گسترده است زیرا اختلاف قیمت این فرآورده در ایران و سایر کشورها، سود زیادی برای قاچاقچیان ایجاد میکند.
این نماینده پیشین مجلس درباره راهکار مقابله با سواستفاده از کارتهای سوخت گفت: کارتهای آزاد جایگاهها دیگر آن وظیفه امدادی را که باید داشته باشند، انجام نمیدهند. دولت باید تدبیری بیندیشد تا سهمیه سوخت به حسابهای بانکی افراد منتقل شود. با این اقدام بخشی از رانت موجود از بین میرود زیرا هیچکس حاضر نیست کارت بانکی خود را بهآسانی در اختیار دیگری قرار دهد. کارتهای آزاد جایگاهها، چه در شهرها، چه در جادهها و چه در مناطق جنوبی کشور، فسادآور شدهاند و باید هرچه سریعتر جمعآوری شوند و سهمیه سوخت با کارت بانکی افراد تجمیع شود.
سهمیه تاکسیها و بلاتکلیفی کارتهای سوخت
مرادی در ادامه با انتقاد از وضعیت تخصیص سهمیه سوخت به وسایل نقلیه گفت: «ما هماکنون در کشور چندمیلیون وسیله نقلیه داریم که اصلا کارت سوخت ندارند و شرایط صدور کارت برای آنها مشخص نشده است. از طرف دیگر، هزاران موتورسیکلت فرسوده در کشور وجود دارند که همچنان سهمیه بنزین دریافت میکنند. اینها نشان میدهد که وضعیت مدیریت و توزیع سوخت در کشور تا چه اندازه نابسامان است.»
وی با اشاره به وضعیت تاکسیرانی تهران افزود: «در همین کلانشهر تهران چندینهزار تاکسی وجود دارد که بهجای جابهجایی مسافر، در فعالیتهای دیگری از جمله کارهای تعمیراتی مشغول هستند اما سهمیه سوخت خود را دریافت و مصرف میکنند در حالی که مردم در ترافیک و خیابانهای شلوغ، از جمله مقابل دادگستری در خیابان خیام، منتظر تاکسی ایستادهاند، برخی از این خودروها در گاراژها متوقف هستند و عملا خدماتی به مسافران ارائه نمیکنند.»
این نماینده پیشین مجلس با انتقاد شدید از عملکرد سازمان تاکسیرانی ادامه داد: «سازمانی با عنوان مدیریت تاکسیرانی وجود دارد اما این مدیریت نتوانسته وضعیت فعالیت تاکسیها را سامان دهد. مسوولانی که در جایگاههای حساس مدیریت شهری قرار داشتهاند، باید در همان دوران مسوولیت برای حل مشکلات مردم، ساماندهی تاکسیها و جلوگیری از نابسامانیها اقدام میکردند.»
مرادی در عین حال از ضعف زیرساختهای حملونقل عمومی، بهویژه شبکه ریلی کشور انتقاد کرد و گفت: «کشوری که ادعا میکند از نظر صنعتی پیشرفته است، باید بتواند مسیرهای پرتردد و گردشگری خود را به خطوط ریلی سریعالسیر مجهز کند. برای نمونه، مردم باید بتوانند از تهران به مناطق گردشگری شمال کشور و شهرهای اطراف با قطار سفر کنند و بازگردند. توسعه حملونقل ریلی میتواند الگوی سفر را تغییر دهد و وابستگی مردم به خودروهای شخصی را کاهش دهد.»
وی با تاکید دوباره بر ضرورت اصلاح شبکه توزیع سوخت گفت: «ما بحران بنزین و حملونقل نداریم بلکه گرفتار هرجومرج، بیتدبیری و بیمدیریتی هستیم. کسانی که از سوءاستفاده از کارتهای آزاد جایگاهها سخن میگویند، درست میگویند و کسانی هم که بر ضرورت رسیدگی به مردم تاکید دارند، حرف درستی میزنند اما کارتهای آزاد جایگاهها، چه در شهرها، چه در جادهها و چه در مناطق جنوبی کشور، به محمل فساد تبدیل شدهاند و باید هرچه سریعتر جمعآوری و سهمیه سوخت با کارتهای بانکی افراد تجمیع شود.»
اخبار برگزیدهنفت و پتروشیمیلینک کوتاه :