تحریم از جادهها عبور کرد؛ وقتی یک قطعه کامیون قیمت کالاها را بالا میبرد
تحریمها زمانی بیشترین اثر خود را نشان میدهند که یک زنجیره کامل را تحت فشار قرار دهند؛ از تامین کالا و قطعه تا تولید، توزیع و مصرف. در صنعت حملونقل جادهای، این زنجیره از سوخت و ناوگان تا قطعات یدکی و خدمات پس از فروش امتداد دارد و هر اختلالی در آن میتواند به توقف کامیون، کاهش درآمد راننده و افزایش هزینه جابهجایی کالا منجر شود. یاسر کاکلیان، نایبرییس اتحادیه فروشندگان کامیون و ماشینآلات راهسازی، مهمترین مشکل بازار قطعات یدکی را دشواری تشخیص قطعه اصلی از تقلبی عنوان میکند. به گفته او، ورود قطعات فیک با نام و برند اصلی باعث شده مصرفکننده گاهی قطعهای بیکیفیت خریداری کند که نهتنها عمر کوتاهی دارد بلکه میتواند به سایر بخشهای خودرو نیز آسیب بزند و هزینه تعمیرات را چند برابر کند.
جهان صنعت نیوز، سارا پوردلجو – تحریمها زمانی بیشترین فشار خود را نشان میدهند که زنجیرهای از تامین، تولید و توزیع را همزمان تحتتاثیر قرار دهند؛ زنجیرهای که در صنعت حملونقل، از تامین سوخت و ناوگان تا قطعات یدکی و خدمات پس از فروش امتداد دارد. در این میان حملونقل جادهای و کامیونهایی که بخش مهمی از جابهجایی کالا در کشور را بر عهده دارند، بیش از گذشته در معرض پیامدهای اختلال در تامین قطعات قرار گرفتند. برای راننده و مالک کامیون کمبود یک قطعه یا تاخیر در دسترسی بهآن تنها یک مشکل فنی نیست بلکه میتواند بهخواب خودرو، توقف درآمد، حبس سرمایه و افزایش هزینه جابهجایی کالا منجر شود. بازار قطعات یدکی اما خود با مجموعهای از مشکلات روبهرو است؛ از دشواری واردات و افزایش هزینههای تامین گرفته تا ورود قطعات تقلبی و سردرگمی مصرفکننده در تشخیص کالای اصل. در شرایطی که تحریمها مسیر تجارت را طولانیتر کرده و استفاده از واسطهها و مسیرهای غیرمستقیم هزینه تمامشده کالا را افزایش میدهد فشار این وضعیت در نهایت بهبازار و مصرفکننده منتقل میشود. در چنین بازاری خرید یک قطعه بیکیفیت حتی میتواند خسارتی فراتر از قیمت همان قطعه ایجاد و بهسایر اجزای خودرو نیز آسیب وارد کند.
از سوی دیگر ضعف در خدمات پس از فروش و دسترسی محدود بهگارانتی بهویژه برای خودروهای سنگین و دیزلی بخش دیگری از هزینههای تحمیلشده بهفعالان این حوزه است. این وضعیت در کنار احتمال اختلال در مسیرهای وارداتی، ضرورت استفاده از ظرفیتهای جایگزین و مهمتر از آن تقویت توان داخلی در تولید قطعات را برجسته کرده است. اکنون پرسش این است که در شرایط تشدید محدودیتهای تجاری آیا تولید داخل میتواند از یک راهکار مقطعی بهبخشی پایدار از زنجیره تامین قطعات ناوگان سنگین تبدیل شود یا همچنان وابستگی بهواردات و بازارهای خارجی آسیبپذیری این بخش را حفظ خواهد کرد؟
بر همین اساس گفتوگویی با یاسر کاکلیان، نایبرییس اتحادیه فروشندگان کامیون و ماشینآلات راهسازی داشتیم.
بحران افزایش قطعات یدکی تقلبی
یاسر کاکلیان در ابتدا بهچالشهای تامین قطعات یدکی کامیونها اشاره کرد و گفت: در حوزه قطعات یدکی چند مورد وجود دارد که واقعا رانندگان را با مشکل و چالش مواجه کرده است. یکی از مهمترین مسائل تهیه قطعات اورجینال و اصلی است. با توجه بهاینکه قطعات تقلبی نیز وارد کشور میشود رانندگان و مصرفکنندگان در تشخیص قطعه اصل از تقلبی با مشکل مواجه هستند. گاهی متاسفانه قطعاتی با نام و برند اصلی وارد بازار میشوند که در واقع فیک هستند و از نظر کیفیت چند سطح پایینتر از قطعه اصلی قرار دارند.
مصرفکننده این قطعات را خریداری میکند و زمانی که قطعه روی خودرو نصب میشود، بهدلیل کیفیت نامناسب ممکن است بهسایر قطعات خودرو نیز آسیب وارد کند. درنتیجه هزینه بسیار سنگینی بهمالک خودرو تحمیل میشود.
افزایش قیمت در پی تحریمها
کاکلیان در ادامه گفت: از سوی دیگر مساله قیمت بالای قطعات نیز مطرح است. بهدلیل تحریمهایی که ازسوی آمریکا علیه کشورمان اعمال شده برخی واردکنندگان و تامینکنندگان قطعات برای واردات کالا ناچارند تحریمها را دور بزنند یا از چند واسطه برای خرید و ورود کالا بهکشور استفاده کنند. این فرآیند باعث افزایش قیمت تمامشده قطعات میشود و درنهایت مصرفکننده ناچار است این کالاها را با قیمت بالاتری تهیه کند. بنابراین هزینه سنگینی بهمصرفکننده تحمیل میشود و تامین لوازم و قطعات مورد نیاز نیز دشوارتر خواهد شد.
نایبرییس اتحادیه فروشندگان کامیون و ماشینآلات راهسازی درخصوص هزینههای گزافی که بر دوش رانندگان است، گفت: از طرفی افرادی که از خودروهای سنگین، تراکها و خودروهای دیزلی چه در بخش باری و چه در سایر حوزهها، استفاده میکنند در زمینه خدمات و گارانتی نیز با مشکلات متعددی مواجه هستند. این افراد در برخی موارد نمیتوانند آنطورکه باید از گارانتی خودروهای صفرکیلومتر استفاده کنند و با مشکلاتی مواجه میشوند که درنهایت آنها را ناچار بهپرداخت هزینههای قابل توجه برای تامین قطعات و انجام تعمیرات میکند.
این موارد بخشی از مشکلاتی است که مصرفکنندگان در حوزه قطعات خودرو با آن دستوپنجه نرم میکنند. در حال حاضر پیداکردن قطعه مناسب یا قطعه اورجینال باتوجهبه ورود برندهای مختلف بهصورت تقلبی برای مصرفکننده دشوار است. ازسویدیگر مصرفکنندگان در زمینه قیمت نیز با مشکل مواجه هستند و در بسیاری از موارد نمیتوانند قطعات مورد نیاز خود را با قیمت منطقی و مناسب تهیه کنند. بهطورکلی اینها مهمترین مشکلاتی است که مصرفکنندگان در حوزه قطعات یدکی با آن مواجه هستند.
مرزهای جایگزین، راه عبور از گلوگاه تحریم
کاکلیان در ادامه بهشرایطی که با تحریمها مواجه هستیم و بخشی از کامیونها نیز پشت مرزها متوقف ماندند و موضوعاتی مانند خواب کالا نیز مطرح است، اشاره کرد و گفت: درخصوص تحریمها باید گفت که بههرحال این محدودیتها تاثیرگذار بودند و نمیتوان گفت که تحریمها بیتاثیر بودند. با این حال ازسویدیگر تجار تلاش میکنند از مسیرها و گیتهای دیگری برای ورود کالا استفاده کنند.
کشور ما بهدلیل برخورداری از مرزهای جغرافیایی گسترده این ظرفیت را دارد که اگر بنادر جنوبی با مشکل مواجه شوند از مسیرهای مرزی دیگر برای ورود کالا استفاده کند. با این حال طبیعتا در این فرآیند با یک وقفه و تاخیر مواجه خواهیم شد چراکه شناسایی مسیرهای جایگزین، ایجاد سازوکارهای لازم و بازشدن این دروازهها برای تجارت کشور، بهزمان نیاز دارد. بنابراین ممکن است در این فاصله زمانی با مشکلاتی مواجه شویم و باید بتوانیم از این شرایط عبور کنیم. بهنظر من با توانمندیهایی که در داخل کشور وجود دارد میتوان بخشی از این مشکلات را برطرف کرد.
تولید داخل، راهکار کاهش هزینه قطعات
کاکلیان در ادامه تاکید کرد: درعینحال باید نیمنگاهی نیز بهظرفیتهای داخلی داشته باشیم. لازم است تولیدات داخلی را بهاستانداردهای جهانی نزدیک کنیم و بتوانیم بخشی از قطعات مورد نیاز را در داخل کشور تولید کنیم. این اقدام از یک سو میتواند از خروج ارز جلوگیری کند و از سوی دیگر مسیر رسیدن قطعات بهدست مصرفکننده را کوتاهتر کند. هرچه این مسیر کوتاهتر شود، هزینههای تحمیلشده بهمصرفکننده نیز کاهش پیدا خواهد کرد. درنهایت یکی از راهکارهای اساسی برای کاهش این مشکلات نظارت بر تولید و پافشاری بر توسعه تولید داخلی است. اگر این اتفاق رخ دهد بهنظر من بخش قابلتوجهی از مشکلات موجود در حوزه قطعات یدکی قابل رفع خواهد بود و باید از تولید داخلی حمایت شود.
کاکلیان درپایان گفت: بههرحال ما در مقطع فعلی با شرایط دشواری مواجه هستیم و درگیر جنگ با دشمن خود، آمریکا هستیم. طبیعتا در چنین شرایطی با مشکلاتی مواجه خواهیم بود که باید با سعهصدر و مدیریت از و مدیریت از آنها عبور کنیم. اینمشکلات قابل حل هستند. اگر بخواهم بهصحبتهای قبلی برگردم معتقدم اگر در بخش تولید داخلی سرمایهگذاری کنیم و امکانات لازم را دراختیار تولیدکنندگان قرار دهیم و دولت، سازمان حمایت یا وزارت صنعت، معدن و تجارت از تولیدکنندگان و قطعهسازان داخلی حمایت کنند میتوانیم نیاز خود بهخارج از کشور را کاهش دهیم.
درچنینشرایطی علاوهبر کاهش وابستگی بهواردات میتوان بخشی از نیاز بازار داخلی را نیز ازطریق تولیدکنندگان و قطعهسازان داخلی تامین کرد و درنهایت اطمینان بیشتری برای مصرفکننده ایجاد کرد.
باید شرایطی فراهم کنیم که مصرفکنندگان از بابت تهیه لوازم یدکی و قطعات با اطمینان بیشتری مواجه باشند. لازم است بهاین سمت حرکت کنیم که نیاز خود بهکشورهایی مانند چین و سایر کشورهایی که در زمینه تولید قطعات خودرو فعال هستند را بهحداقل برسانیم و بخش بیشتری از ظرفیت و انرژی خود را بهتوسعه تولید داخلی اختصاص دهیم. امیدوارم با اتکا بهظرفیتهای داخلی و با حمایت از تولیدکنندگان و قطعهسازان بتوانیم در این مسیر حرکت کنیم.
ناوگان فرسوده، مصرفکننده بزرگ قطعات
درکنار محدودیتهای ناشی از تحریم و دشواری تامین قطعات فرسودگی ناوگان سنگین نیز یکی از عواملی است که فشار بر بازار قطعات یدکی را افزایش میدهد. کامیونهای فرسوده بهطور طبیعی بهتعمیرات و تعویض قطعات بیشتری نیاز دارند و هرچه عمر ناوگان افزایش پیدا کند هزینه نگهداری و تعمیر آن نیز بیشتر خواهد شد. درچنینشرایطی کوچکترین اختلال در تامین قطعه میتواند مدت زمان توقف خودرو را افزایش دهد و درآمد راننده و مالک را تحتتاثیر قرار دهد.
ازسویدیگر فرسودگی ناوگان باعث میشود تقاضا برای قطعات یدکی حتی در شرایط رکود اقتصادی نیز کاهش محسوسی نداشته باشد چراکه بخش قابلتوجهی از کامیونها برای ادامه فعالیت ناچار بهتعمیر و تعویض قطعات هستند. بنابراین افزایش قیمت قطعات در بازاری که بخش مهمی از تقاضای آن ناشی از نیاز اجباری ناوگان فرسوده است فشار مضاعفی بر فعالان حملونقل وارد میکند.
افزایش هزینه قطعات یدکی تنها بهمالک کامیون محدود نمیشود و میتواند درنهایت بهافزایش هزینه حملونقل و قیمت تمامشده کالا نیز منجر شود. مالک کامیون زمانی که برای تامین قطعه، تعمیر خودرو و جبران دوره خواب ناوگان هزینه بیشتری پرداخت میکند بخشی از این هزینهها را در محاسبات اقتصادی فعالیت خود لحاظ خواهد کرد. درچنینشرایطی افزایش هزینه نگهداری ناوگان میتواند بهیکی از مولفههای افزایش هزینه حمل تبدیل شود.
اینمساله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که حملونقل جادهای بخش قابلتوجهی از جابهجایی کالا در کشور را برعهده دارد. افزایش هزینه فعالیت کامیونها درنهایت میتواند بهافزایش کرایه حمل و بالارفتن هزینه انتقال کالا منجر شود و بخشی از این فشار نیز در مراحل بعدی زنجیره توزیع بهقیمت نهایی کالا منتقل شود. بهاین ترتیب اختلال در بازار قطعات یدکی صرفا یک مساله مربوط بهتعمیرگاه و راننده نیست بلکه میتواند بهیکی از حلقههای افزایش هزینه در زنجیره تامین کالا تبدیل شود.
در این میان ترکیب فرسودگی ناوگان با دشواری تامین قطعات شرایط را پیچیدهتر میکند چراکه ازیکسو خودروهای قدیمی نیاز بیشتری بهتعمیر و قطعه دارند و ازسویدیگر محدودیتهای تجاری و افزایش هزینه واردات دسترسی بهقطعات را دشوارتر و گرانتر کرده است. بنابراین کاهش آسیبپذیری حملونقل جادهای تنها با تامین قطعه امکانپذیر نیست و همزمان باید مساله نوسازی ناوگان و تقویت زنجیره تولید و تامین قطعات نیز مورد توجه قرار گیرد.
اخبار برگزیدهمسکن
لینک کوتاه :