شوک هرمز به اقتصاد جهانی

جهان صنعت نیوز – با گسترش درگیری‌ها میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بازارهای مالی جهان در نخستین واکنش‌ها دچار نوسان شدند. هم‌زمان با ارزیابی سرمایه‌گذاران از پیامدهای احتمالی اختلال در عرضه انرژی، شاخص‌های سهام در ساعات ابتدایی معاملات روز گذشته کاهش یافتند و سپس بخشی از زیان‌ها جبران شد.

در نیویورک، شاخص S&P 500 پس از افت آغازین، تا میانه روز به محدوده مثبت بازگشت و در نهایت بدون تغییر محسوس بسته شد. شاخص نزدک نیز با رشد ۰.۴ درصدی روز را به پایان رساند؛ رشدی که تا حدی ناشی از بازگشت برخی سهام فناوری بود که پیش‌تر تحت فشار قرار داشتند. این در حالی است که بازارهای اروپا و آسیا پیش‌تر واکنش تندتری نشان داده بودند؛ شاخص Stoxx Europe 600 حدود ۱.۷ درصد افت کرد و شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌کنگ بیش از ۲ درصد کاهش یافت.

در سال‌های اخیر، بازارهای مالی آمریکا تا حد زیادی تحولات ژئوپلیتیک را نادیده گرفته بودند؛ زیرا درگیری‌ها اثر مستقیم و پایداری بر سودآوری شرکت‌های بزرگ بورسی نداشت. حتی دو مداخله نظامی پیشین آمریکا – بازداشت نیکولاس مادورو در ونزوئلا و بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران– تأثیر قابل توجهی بر بازارها نگذاشتند. با این حال، شرایط کنونی از منظر زمانی حساس‌تر تلقی می‌شود.

تغییر ساختار بازار و افزایش نوسانات

در سال ۲۰۲۶ وزن و سلطه شرکت‌های فناوری در بازار سهام کاهش یافته و نگرانی‌هایی درباره هوش مصنوعی مطرح شده است. در مقابل، صنایع و شرکت‌های انرژی که پیوند مستقیم‌تری با اقتصاد جهانی و رویدادهای ژئوپلیتیک دارند، نقش پررنگ‌تری یافته‌اند. برخی تحلیلگران معتقدند همین جابه‌جایی، بازار را در برابر شوک‌های مرتبط با جنگ ایران آسیب‌پذیرتر کرده است.

در همین حال، سرمایه‌گذاران به دارایی‌های امن پناه بردند. قیمت طلا که به‌عنوان پناهگاه امن شناخته می‌شود، پس از جهش اولیه دورقمی، در نهایت با افزایشی حدود یک درصدی در محدوده ۵۳۳۳ دلار به ازای هر اونس بسته شد.

در بازار ارز نیز موجی از خرید اضطراری دلار شکل گرفت. شاخص دلار در برابر سبدی از ارزهای اصلی حدود یک درصد افزایش یافت که بالاترین سطح آن در بیش از یک ماه اخیر محسوب می‌شود. این افزایش، ارزهای منطقه‌ای از جمله ین ژاپن را در برابر دلار تضعیف کرد.

پس از کاهش تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، بیشترین اثر فوری در بازار انرژی مشاهده شد. قیمت نفت خام بین‌المللی در آغاز معاملات تا بیش از ۸۰ دلار در هر بشکه پیش رفت. بازار گاز طبیعی اروپا واکنش شدیدتری داشت. قراردادهای آتی گاز طبیعی با جهشی حدود ۵۰ درصدی روبه‌رو شدند؛ زیرا بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع جهان، عمدتاً از قطر، از طریق تنگه هرمز حمل می‌شود. شرکت دولتی انرژی قطر نیز اعلام کرد پس از حملات نظامی به دو تأسیسات خود، تولید گاز طبیعی مایع و محصولات مرتبط را متوقف کرده است.

در این میان، ائتلاف اوپک‌پلاس اعلام کرد قصد دارد در ماه آینده تولید نفت را برای حمایت از ثبات بازار افزایش دهد.

بازندگان و برندگان بازار

افزایش قیمت نفت و گاز به‌طور معمول به ضرر بسیاری از شرکت‌هاست، زیرا انرژی یکی از هزینه‌های اصلی تولید و حمل‌ونقل محسوب می‌شود. در صورت تداوم اختلال در بازار نفت، شرکت‌هایی با وابستگی بالا به سوخت  مانند خطوط هوایی آسیب‌پذیر خواهند بود.

سهام شرکت‌های مسافرتی و گردشگری روز دوشنبه افت چشمگیری را تجربه کردند. سهام شرکت‌های هواپیمایی آمریکا بیش از ۲ درصد کاهش یافت. سهام شرکت‌های کشتیرانی تفریحی بیش از ۷ درصد سقوط کرد. در اروپا، سهم مالک بریتیش ایرویز بیش از ۵ درصد افت کرد و شرکت گردشگری آلمانی بیش از ۹ درصد کاهش یافت.

در مقابل، شرکت‌های نفتی که پیش‌تر نیز از افزایش قیمت نفت منتفع شده بودند، انتظار می‌رود از این وضعیت سود ببرند. برخی تحلیلگران بر این باورند که شوک اخیر می‌تواند به جابه‌جایی سرمایه از سهام فناوری به سایر بخش‌های بازار دامن بزند.

بازگشت نگرانی‌های تورمی

افزایش قیمت انرژی می‌تواند نگرانی‌ها درباره بازگشت موج تورمی در اقتصادهای پیشرفته را احیا کند؛ عاملی که به افزایش نرخ‌های بهره منجر می‌شود. بازده اوراق قرضه دولتی در آمریکا و اروپا افزایش یافت. بازده اوراق ده‌ساله خزانه‌داری آمریکا حدود ۰.۱ واحد درصد افزایش یافت و به ۴.۵ درصد رسید.

با این حال، اثر کلی شوک بر بازار گسترده‌تر نسبتاً محدود باقی ماند. از آنجا که این بحران ریسک‌هایی برای رشد اقتصاد جهانی ایجاد می‌کند، ممکن است انتظارات برای کاهش نرخ بهره توسط بانک‌های مرکزی در صورت آسیب اقتصادی تقویت شود. اما در مقطع فعلی، نگرانی‌های تورمی در اولویت سرمایه‌گذاران قرار گرفته و احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو طی هفته گذشته کاهش یافته است.

در سال گذشته، استراتژی خرید در کف برای بسیاری از سرمایه‌گذاران سودآور بوده است؛ به این معنا که افت‌های بازار سریع جبران شده‌اند. با این حال، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که درگیری با ایران می‌تواند دوره‌ای طولانی‌تر از نااطمینانی ایجاد کند؛ زیرا مسیر کاهش تنش به روشنی مشخص نیست.

به اعتقاد برخی کارشناسان، در حال حاضر توصیه به خرید فوری در زمان افت قیمت‌ها جذابیت ریسک–بازدهی کافی ندارد و ممکن است بازار طی روزهای آینده با افت بیشتری مواجه شود، هرچند در مقطعی فرصت ورود مجدد فراهم خواهد شد.

اخبار برگزیدهبورس