چین زیر فشار آمریکا؛ گره اصلی تحریمهای تازه ایران کجاست؟
دولت آمریکا در آستانه رونمایی از بسته تازهای از تحریمها علیه ایران، دامنه تهدیدهای اقتصادی خود را از تهران فراتر برده و کشورها، شرکتها و نهادهای مالی طرف معامله با ایران را نیز به مجازات تهدید کرده است. در مقابل، مقامهای ارشد ایرانی از پاسخهای کوبنده، تنبیهی و ویرانگر سخن گفتهاند. در این میان، چین بهدلیل نقش محوری در خرید نفت ایران به مهمترین هدف فشار واشنگتن تبدیل شده، اما پکن تاکنون نشانهای از همراهی با این سیاست نشان نداده است.
جهان صنعت نیوز – تنش میان ایران و آمریکا این بار بیش از هر چیز بر میدان اقتصاد متمرکز شده است. مقامهای ارشد ایران روز جمعه هشدار دادند که هرگونه تهدید تازه آمریکا با پاسخهایی کوبنده، تنبیهی و ویرانگر مواجه خواهد شد. این هشدار تنها چند روز پس از آن مطرح شد که کاخ سفید از آغاز آنچه سنگینترین عملیات اقتصادی تاریخ علیه تهران خوانده، سخن گفت.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه دامنه تهدیدها را به کشورهایی گسترش داد که به هر شکل امکان ادامه فعالیت اقتصادی ایران را فراهم کنند. به گفته او، هر کشوری که اجازه دهد مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتیاش راه نجاتی برای ایران ایجاد کنند، با پیامدهای اقتصادی عظیم روبهرو خواهد شد. انتقال پول نقد، عملیات مرتبط با قاچاق نفت و استفاده از شرکتهای پوششی از جمله مصادیقی بود که ترامپ به آنها اشاره کرد. او این سیاست را نوعی جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه توصیف کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز لحن مشابهی اتخاذ کرده و کشورها را در برابر انتخاب دوگانه میان همراهی با واشنگتن یا قرار گرفتن در سوی مقابل آن قرار داد. بسنت اعلام کرده است که زمان تصمیمگیری متحدان آمریکا و سایر کشورهای جهان فرا رسیده و واشنگتن قصد دارد اقتصاد جمهوری اسلامی ایران را بهشدت تحت فشار قرار دهد.
این موضعگیری نشان میدهد که پیام واشنگتن در حال تغییر است. آمریکا پیشتر بارها از متحدان خود، بهویژه اعضای ناتو، به دلیل آنچه کمک ناکافی به عملیات نظامی آمریکا علیه ایران میدانست انتقاد کرده بود. اکنون تمرکز از صرف همکاری نظامی به تبعیت اقتصادی منتقل شده است؛ بهگونهای که دولت آمریکا هشدار میدهد حفظ ارتباط با تهران، حتی اگر این ارتباط آگاهانه ایجاد نشده و صرفاً نادیده گرفته شده باشد، میتواند پیامدهای سنگینی برای کشورهای دیگر به همراه داشته باشد.
بسنت قرار است روز دوشنبه جزئیات بسته جدید تحریمها را اعلام کند. سخنان او نشان میدهد که هدف این سیاست صرفاً افزایش مستقیم فشار بر ایران نیست، بلکه محدود کردن شبکههای اقتصادی خارجی است که امکان دور زدن یا تحمل تحریمها را برای تهران فراهم کردهاند.
چین؛ مهمترین حلقه در راهبرد فشار آمریکا
در میان شرکای خارجی ایران، چین جایگاه ویژهای در محاسبات واشنگتن دارد. وزیر خزانهداری آمریکا بهطور مشخص از پکن خواسته است روابط تجاری خود با تهران را کاهش دهد. اهمیت چین از آنجا ناشی میشود که توانایی ایران برای مقابله با تحریمهای بینالمللی تا حدی به روابط اقتصادی با پکن وابسته بوده است. بر اساس دادههای شرکت تحلیلی کپلر، چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت حملشده ایران را خریداری کرده است.
واشنگتن تلاش میکند مسئله ایران را با منافع انرژی چین نیز پیوند بزند. بسنت گفته است همه کشورها خواهان بازگشایی تنگه هرمز و کاهش قیمت انرژی هستند و چین نیز حدود نیمی از انرژی مورد نیاز خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکند. از نگاه دولت آمریکا، همراهی پکن با برنامه فشار بر تهران میتواند به نفع خود چین نیز باشد.
با این حال، موضع پکن تاکنون حاکی از تمایل به همراهی با این راهبرد نیست. سخنگوی سفارت چین در واشنگتن در واکنش به اظهارات بسنت تأکید کرده است که تحریم و فشار به حل مسئله ایران کمک نمیکند و طرفهای مرتبط باید با اقدامات مسئولانه، اختلافها را از مسیر سیاسی و دیپلماتیک حل کنند.
در تهران نیز مقامها بر آمادگی برای مواجهه با تحریمهای جدید تأکید دارند. محمدباقر قالیباف اعلام کرده است تهران باید برای مقابله با تحریمهای ناعادلانه برنامهریزی کند تا بتواند بر آنها غلبه کند. همزمان، سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد نیروهای مسلح ایران، هشدار داده است که واکنش ایران میتواند در قالب حملات زمینی، دریایی، هوایی یا سایبری صورت گیرد. به این ترتیب، تشدید فشار اقتصادی آمریکا همچنان با احتمال گسترش تقابل به حوزههای دیگر همراه است
اخبار برگزیدهاقتصاد کلانلینک کوتاه :